ภาษาแอลเบเนีย

แอลเบเนีย ( / æ ลิตร n ฉันə n / ; Shqip [ʃcip]หรือ gjuha shqipe [ɟuhaʃcipɛ] ) เป็นภาษาอินโดยูโรเปียพูดโดยอัลเบเนียในคาบสมุทรบอลข่านและพลัดถิ่นชาวแอลเบเนียในอเมริกา ,ยุโรปและโอเชียเนีย [1] [8]มีผู้พูดประมาณ 7.5 ล้านคน [2] [1]ประกอบด้วยสาขาอิสระในภาษาอินโด - ยูโรเปียนและไม่มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับภาษาอื่นใด [9]

แอลเบเนีย
shqip
gjuha shqipe
การออกเสียง [ʃcip]
เนทีฟกับ แอลเบเนีย , โคโซโว , กรีซ , อิตาลี , มอนเตเนโก , นอร์ทมาซิโดเนีย , เซอร์เบีย
เชื้อชาติ อัลเบเนีย
เจ้าของภาษา
  • 6 ล้านคน (2018) ในคาบสมุทรบอลข่าน[1]
  • 7.5 ล้านคนทั่วโลก (2017/2018) [2] [1]
อินโด - ยูโรเปียน
  • แอลเบเนีย
แบบฟอร์มต้น
ภาษาถิ่น
ละติน ( อักษรแอลเบเนีย )
อักษรเบรลล์แอลเบเนีย
สถานะอย่างเป็นทางการ
ภาษาราชการใน
 แอลเบเนียโคโซโวมาซิโดเนียเหนือ[a]มอนเตเนโกร[3]
 
 
 

ภาษาของ ชนกลุ่มน้อยที่ได้รับการยอมรับ ใน
กำกับดูแลโดย Academy of Sciences of Albania
Academy of Sciences and Arts of Kosovo
รหัสภาษา
ISO 639-1 sq
ISO 639-2 alb (B)
sqi (T)
ISO 639-3 sqi- รหัสรวมรหัส
ส่วนบุคคล:
aae -  Arbëresh
aat  -  Arvanitika
aln  -  Gheg
als  -  Tosk
Glottolog alba1267
Linguasphere 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties)
ภาษาแอลเบเนีย. svg
ภาษาถิ่นของภาษาแอลเบเนีย
(แผนที่ไม่ได้ระบุว่าภาษาส่วนใหญ่หรือส่วนน้อยอยู่ที่ใด)
บทความนี้มีสัญลักษณ์การออกเสียงIPA โดยไม่ต้องเหมาะสมปฏิบัติการช่วยเหลือคุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถามกล่องหรือสัญลักษณ์อื่นแทนUnicodeตัวอักษร สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA ดูความช่วยเหลือ: IPA

ได้รับการยืนยันครั้งแรกในศตวรรษที่ 15 นับเป็นสาขาสุดท้ายของอินโด - ยูโรเปียนที่ปรากฏในบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร นี้เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ว่าทำไมต้นกำเนิดยังคงไม่รู้จักมันมีมานานแล้วเรื่องของความขัดแย้งในหมู่นักภาษาศาสตร์และนักประวัติศาสตร์ [9]แอลเบเนียถือว่าเป็นลูกหลานของภาษาพาลีโอ - บอลข่านในสมัยโบราณ ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์มากขึ้นและทางภูมิศาสตร์กว่าคนโดยเฉพาะภาษาที่มีประวัติศาสตร์สมัยใหม่ต่างๆและนักภาษาศาสตร์ที่เชื่อว่าภาษาแอลเบเนียอาจจะสืบเชื้อสายมาจากทางตอนใต้ของอิลลิเรียนภาษา[10]พูดในมากภูมิภาคเดียวกันในอดีตครั้ง สมมติฐานทางเลือกถือได้ว่าชาวแอลเบเนียอาจสืบเชื้อสายมาจากภาษาธราเซียนหรือดาโก- โมเซี่ยนซึ่งเป็นภาษาโบราณอื่น ๆ ที่พูดไปทางตะวันออกมากกว่าภาษาอิลลิเรียน [9] [11]ไม่รู้จักภาษาเหล่านี้เพียงพอที่จะพิสูจน์หรือหักล้างสมมติฐานต่างๆได้อย่างสมบูรณ์ [12]

ทั้งสองหลักภาษาแอลเบเนีย , GhegและTosk , มีความโดดเด่นเป็นหลักโดยเสียงที่แตกต่างกันและมีความเข้าใจร่วมกัน[13] [14]กับ Gheg พูดไปทางทิศเหนือและ Tosk พูดไปทางทิศใต้ของแม่น้ำ Shkumbin [13]ลักษณะของพวกเขา[15]ในการรักษาของทั้งสองคำพื้นเมืองและยืมระบุแยก dialectal เกิดขึ้นหลังจากChristianisationของภูมิภาค (ศตวรรษที่ 4 AD) และในเวลาของการโยกย้ายสลาฟบอลข่าน , [16] [17]กับเขตแดนทางประวัติศาสตร์ระหว่าง Gheg และ Tosk เป็น Shkumbin [18]ซึ่งคร่อมเส้นJireček [19] [20] ภาษาแอลเบเนียมาตรฐานเป็นรูปแบบมาตรฐานของภาษาแอลเบเนียที่พูดตามภาษาทอสก์ มันเป็นภาษาราชการของประเทศแอลเบเนียและโคโซโว[b]และภาษาร่วมอย่างเป็นทางการในนอร์ทมาซิโดเนียเช่นเดียวกับภาษาชนกลุ่มน้อยของประเทศอิตาลี , มอนเตเนโก , โรมาเนียและเซอร์เบีย

มีอายุหลายศตวรรษชุมชนที่พูดภาษาแอลเบเนียสามารถพบกระจายอยู่ในประเทศโครเอเชีย (คนArbanasi ), กรีซ (คนArvanitesและบางชุมชนในอีไพรุส , เวสเทิร์มาซิโดเนียและเทรซ ) [21] อิตาลี (คนArbëreshë ) [22]เช่นเดียวกับในโรมาเนีย , ตุรกีและยูเครน [23] ภาษาทอสก์สองพันธุ์ ได้แก่ArvanitikaในกรีซและArbëreshในอิตาลีตอนใต้ได้รักษาองค์ประกอบของภาษาที่เก่าแก่ไว้ [24]

ชาวแอลเบเนียเป็นชาติพันธุ์ที่พลัดถิ่นจำนวนมากโดยมีหลายคนที่หลอมรวมกันเป็นเวลานานในวัฒนธรรมและชุมชนที่แตกต่างกัน ดังนั้นผู้พูดภาษาแอลเบเนียจึงไม่ตรงกับจำนวนประชากรเชื้อสายแอลเบเนียทั้งหมดเนื่องจากชาวแอลเบเนียหลายชาติพันธุ์อาจระบุว่าเป็นชาวแอลเบเนีย แต่ไม่สามารถพูดภาษาได้ [25] [26] [27]

ภาษาถิ่นของแอลเบเนีย

ภาษาพูดโดยประมาณ 6 ล้านคนในคาบสมุทรบอลข่านเป็นหลักในแอลเบเนียโคโซโว , นอร์ทมาซิโดเนีย , เซอร์เบีย , มอนเตเนโกและกรีซ [2]อย่างไรก็ตามเนื่องจากชุมชนเก่าแก่ในอิตาลีและชาวแอลเบเนียพลัดถิ่นจำนวนมากผู้พูดทั่วโลกจึงสูงกว่าในยุโรปตอนใต้มากและมีจำนวนประมาณ 7.5 ล้านคน [2] [1]

ยุโรป

ภาษาแอลเบเนียเป็นภาษาราชการของประเทศแอลเบเนียและโคโซโวและผู้ร่วมอย่างเป็นทางการในนอร์ทมาซิโดเนีย แอลเบเนียเป็นภาษาชนกลุ่มน้อยที่ได้รับการยอมรับในโครเอเชีย , อิตาลี , มอนเตเนโก , โรมาเนียและเซอร์เบีย ชาวแอลเบเนียยังพูดโดยชนกลุ่มน้อยในกรีซโดยเฉพาะในหน่วยภูมิภาคThesprotiaและPrevezaและในหมู่บ้านไม่กี่แห่งในหน่วยภูมิภาคIoanninaและFlorinaในกรีซ [21]นอกจากนี้ยังพูดโดยผู้อพยพชาวแอลเบเนีย 450,000 คนในกรีซ

แอลเบเนียเป็นสามภาษาพูดมากที่สุดในอิตาลี [28]นี่เป็นเพราะการอพยพไปยังอิตาลีของชาวแอลเบเนียเป็นจำนวนมาก อิตาลีมีชนกลุ่มน้อยทางประวัติศาสตร์แอลเบเนียประมาณ 500,000 กระจัดกระจายไปทั่วภาคใต้ของอิตาลีเป็นที่รู้จักArbëreshë ประมาณ 1 ล้านอัลเบเนียจากโคโซโวมีการแพร่ระบาดไปทั่วประเทศเยอรมนี , วิตเซอร์แลนด์และออสเตรีย คนเหล่านี้ส่วนใหญ่อพยพมาจากโคโซโวซึ่งอพยพมาในช่วงทศวรรษ 1990 ในสวิตเซอร์แลนด์ภาษาแอลเบเนียเป็นภาษาที่มีคนพูดมากที่สุดเป็นอันดับ 6โดยมีเจ้าของภาษา 176,293 คน

ภาษาแอลเบเนียกลายเป็นภาษาราชการในมาซิโดเนียเหนือเมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2562 [29]

อเมริกา

มีจำนวนมากของลำโพงแอลเบเนียอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา , อาร์เจนตินา , ชิลี , อุรุกวัยและแคนาดา ชาวแอลเบเนียกลุ่มแรกที่เดินทางมาถึงสหรัฐอเมริกาคือArbëreshë Arbëreshëมีความรู้สึกที่แข็งแกร่งของตัวตนและมีเอกลักษณ์ในการที่พวกเขาพูดภาษาโบราณTosk แอลเบเนียเรียกว่าArbëreshë

ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดามีผู้พูดภาษาแอลเบเนียประมาณ 250,000 คน มันเป็นส่วนใหญ่พูดบนชายฝั่งตะวันออกของสหรัฐอเมริกาในเมืองเช่นNew York City , New Jersey , บอสตัน , ชิคาโก , ฟิลาเดลและดีทรอยต์เช่นเดียวกับในส่วนของรัฐของรัฐโอไฮโอและคอนเนตทิคั

ในอาร์เจนตินามีเกือบ40,000 ลำโพงแอลเบเนียส่วนใหญ่ในบัวโนสไอเรส [30]

เอเชียและแอฟริกา

ประมาณ 1.3 ล้านคนเชื้อสายแอลเบเนียอาศัยอยู่ในประเทศตุรกีและอื่น ๆ กว่า 500,000 ตระหนักถึงวงศ์ตระกูลภาษาของพวกเขาและวัฒนธรรม อย่างไรก็ตามมีการประมาณการอื่น ๆ ที่ระบุว่าจำนวนคนในตุรกีที่มีเชื้อสายแอลเบเนียและหรือภูมิหลังสูงถึง 5 ล้านคน อย่างไรก็ตามประชากรกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ถูกหลอมรวมและไม่สามารถใช้ภาษาแอลเบเนียได้อย่างคล่องแคล่วอีกต่อไปแม้ว่าชุมชนแอลเบเนียที่มีชีวิตชีวาจะยังคงรักษาเอกลักษณ์ที่แตกต่างในอิสตันบูลมาจนถึงทุกวันนี้

ในอียิปต์มีประมาณ 18,000 อัลบาเนียส่วนใหญ่Toskลำโพง [31]หลายคนเป็นลูกหลานของJanissaryของมูฮัมหมัดอาลีปาชา , แอลเบเนียที่กลายเป็นWaliและตนเองประกาศKhediveของอียิปต์และซูดาน นอกเหนือจากราชวงศ์ที่พระองค์ทรงตั้งขึ้นแล้วอดีตขุนนางอียิปต์และซูดานส่วนใหญ่ยังมีต้นกำเนิดจากแอลเบเนีย นอกจากผู้อพยพล่าสุดแล้วยังมีชุมชนชาวต่างชาติที่มีอายุมากกว่าทั่วโลก

แอลเบเนียยังเป็นที่พูดโดยชุมชนพลัดถิ่นแอลเบเนียพำนักอยู่ในประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์

ภาษาถิ่นของภาษาแอลเบเนีย

ภาษาแอลเบเนียมีสองภาษาที่แตกต่างกันToskซึ่งเป็นภาษาพูดในภาคใต้และGhegพูดในภาคเหนือ [32]แอลเบเนียมาตรฐานมีพื้นฐานมาจากภาษาทอสก์ Shkumbin แม่น้ำเป็นเส้นแบ่งคร่าวๆระหว่างสองภาษา [18]

Ghegแบ่งออกเป็นสี่ภาษาย่อยใน Northwest Gheg, Northeast Gheg, Central Gheg และ Southern Gheg มันเป็นส่วนใหญ่พูดในภาคเหนือของแอลเบเนียและตลอดทั้งมอนเตเนโก , โคโซโวและทิศตะวันตกเฉียงเหนือของมาซิโดเนีย ภาษาถิ่นที่ค่อนข้างแตกต่างกันคือภาษาReka ตอนบนซึ่งจัดอยู่ในกลุ่ม Central Gheg นอกจากนี้ยังมีภาษาพลัดถิ่นในโครเอเชียที่ภาษา Arbanasi

Toskแบ่งออกเป็นห้าย่อยท้องถิ่นรวมทั้งภาคเหนือ Tosk (จำนวนมากที่สุดในลำโพง) Labërisht , CAM , ArvanitikaและArbëresh ทอสก์พูดในแอลเบเนียทางตอนใต้ทางตะวันตกเฉียงใต้ของมาซิโดเนียเหนือและทางตอนเหนือและตอนใต้ของกรีซ จามแอลเบเนียพูดในทางตะวันตกเฉียงเหนือของกรีซ[ ต้องการอ้างอิง ]ส่วนArvanitikaพูดโดยArvanitesทางตอนใต้ของกรีซ นอกจากนี้ArbëreshจะพูดโดยArbëreshëคนลูกหลานของแรงงานข้ามชาติที่ 15 และศตวรรษที่ 16 ที่ตั้งถิ่นฐานในทิศตะวันออกเฉียงใต้ของอิตาลีในชุมชนเล็ก ๆ ในภูมิภาคของซิซิลีและCalabria [ ต้องการอ้างอิง ]

แอลเบเนีย รูปแบบแป้นพิมพ์

ภาษาแอลเบเนียได้รับการเขียนโดยใช้ตัวอักษรหลายตัวตั้งแต่บันทึกแรกสุดในศตวรรษที่ 14 ประวัติความเป็นมาของอักขรวิธีภาษาแอลเบเนียมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับการวางแนวทางวัฒนธรรมและความรู้เกี่ยวกับภาษาต่างประเทศบางภาษาในหมู่นักเขียนชาวแอลเบเนีย [33]บันทึกภาษาแอลเบเนียที่เขียนเร็วที่สุดมาจากพื้นที่ Gheg ในการสะกดชั่วคราวตามภาษาอิตาลีหรือภาษากรีก แต่เดิมภาษา Tosk ถูกเขียนในอักษรกรีกและภาษา Gheg ถูกเขียนในสคริปต์ละติน ภาษาทั้งยังได้รับการเขียนในตุรกีรุ่นของสคริปต์ภาษาอาหรับ , ซีริลลิและบางตัวอักษรท้องถิ่น ( Elbasan , Vithkuqi , Todhri , Veso เบย์ ม.ค. Vellara และคนอื่น ๆ เห็นตัวอักษรแอลเบเนียเดิม ) โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักเขียนจากแอลเบเนียตอนเหนือและภายใต้อิทธิพลของคริสตจักรคาทอลิกใช้อักษรละตินผู้ที่อยู่ทางตอนใต้ของแอลเบเนียและภายใต้อิทธิพลของคริสตจักรกรีกออร์โธดอกซ์ใช้อักษรกรีกในขณะที่คนอื่น ๆ ทั่วแอลเบเนียและภายใต้อิทธิพลของศาสนาอิสลามใช้อักษรอาหรับ . มีความพยายามในการสร้างอักษรแอลเบเนียดั้งเดิมในช่วงคริสตศักราช 1750–1850 ความพยายามเหล่านี้ทวีความรุนแรงขึ้นหลังจากที่League of Prizrenและปิดท้ายด้วยการมีเพศสัมพันธ์ของ Manastirซึ่งจัดขึ้นโดยปัญญาชนชาวแอลเบเนียระหว่างวันที่ 14 ถึง 22 พฤศจิกายน 1908 ในเมือง Manastir ( Bitolaในปัจจุบัน) ซึ่งตัดสินใจว่าจะใช้ตัวอักษรใดและจะใช้การสะกดมาตรฐานเพื่ออะไร แอลเบเนียมาตรฐาน นี่คือสิ่งที่ภาษาวรรณกรรมยังคงอยู่ ตัวอักษรเป็นตัวอักษรละตินด้วยนอกเหนือจากตัวอักษร ë > < ç > สิบdigraphs : dh , TH , XH , GJ , นิวเจอร์ซีย์ , ng , LL , RR , zhและการดวลจุดโทษ

อ้างอิงจากRobert Elsie : [34]

ร้อยปีระหว่างปี 1750 ถึง 1850 เป็นยุคแห่งความหลากหลายของออร์โธกราฟฟิคที่น่าประหลาดใจในแอลเบเนีย ในช่วงนี้ภาษาแอลเบเนียถูกนำไปใช้ในการเขียนด้วยตัวอักษรที่แตกต่างกันอย่างน้อยสิบตัวซึ่งแน่นอนว่าเป็นภาษาในยุโรป ... รูปแบบที่หลากหลายซึ่งภาษาบอลข่านเก่านี้ได้รับการบันทึกตั้งแต่เอกสารที่เก่าแก่ที่สุดจนถึงต้นศตวรรษที่ยี่สิบ ... ประกอบด้วยการดัดแปลงตัวอักษรละตินกรีกอาหรับและซีริลลิกและ (สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้น ) ระบบการเขียนที่คิดค้นขึ้นเองในท้องถิ่นจำนวนมาก ตัวอักษรหลังส่วนใหญ่ถูกลืมไปแล้วและไม่เป็นที่รู้จักแม้แต่ชาวแอลเบเนียเอง [34]

ต้นไม้แห่ง ภาษาอินโดยูโรเปีย

ภาษาแอลเบเนียอยู่ในสาขาอิสระของต้นไม้ภาษาอินโด - ยูโรเปียน [14]ในปี 1854 แอลเบเนียก็แสดงให้เห็นว่าจะเป็นภาษาอินโดยูโรเปียโดยภาษา ฟรานซ์ Bopp ก่อนหน้านี้ชาวแอลเบเนียถูกเปรียบเทียบโดยนักภาษาศาสตร์อินโด - ยูโรเปียนเพียงไม่กี่คนกับชาวเยอรมันและบัลโต - สลาฟซึ่งทั้งหมดนี้มีไอโซกลอสร่วมกับชาวแอลเบเนีย [35]นักภาษาศาสตร์อื่น ๆ ที่เชื่อมโยงกับภาษาแอลเบเนียภาษาละติน , ภาษากรีกและอาร์เมเนีย , ในขณะที่วางดั้งเดิมและ Balto สลาฟในสาขาของยูโรเปียนอื่น [36] [37] [38]

เอกสารทางประวัติศาสตร์

มีการกล่าวถึงภาษาแอลเบเนียเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม ค.ศ. 1284 ในดูบรอฟนิกในโครเอเชียสมัยใหม่เมื่อพยานอาชญากรรมชื่อแมทธิวให้การว่า "ฉันได้ยินเสียงตะโกนบนภูเขาในภาษาแอลเบเนีย" ( ละติน : Audivi unam vocem, clamantem in monte ใน lingua albanesca ) [39] [40]

ภาษาแอลเบเนียยังถูกกล่าวถึงใน Descriptio Europae Orientalis [41]ลงวันที่ในปี 1308:

Habent enim Albani prefati linguam differentam a Latinis, Grecis et Sclauis ita quod in nullo se Intelligunt cum aliis nationibus. (กล่าวคืออัลเบเนียที่กล่าวถึงข้างต้นมีภาษาที่แตกต่างจากภาษาลาตินกรีกและสลาฟจนไม่เข้าใจกันเลย)

เอกสารที่เก่าแก่ที่สุดที่มีส่วนร่วมเขียนในวันแอลเบเนียกลับไป 1462, [9]ในขณะที่การบันทึกเสียงครั้งแรกในภาษาที่ถูกสร้างขึ้นโดยNorbert Joklใน 4 เมษายน 1914 ในกรุงเวียนนา [42]

อย่างไรก็ตามขณะที่ฟอร์สันบันทึกงานเขียนของแอลเบเนียมีอยู่ก่อนจุดนี้ พวกเขาหลงทาง การมีอยู่ของภาษาแอลเบเนียที่เป็นลายลักษณ์อักษรได้รับการกล่าวถึงอย่างชัดเจนในจดหมายที่รับรองมาจากปี 1332 และหนังสือที่เก็บรักษาไว้เล่มแรกรวมถึงหนังสือใน Gheg และใน Tosk มีการแบ่งปันลักษณะการจัดเรียงที่บ่งชี้ว่าภาษาวรรณกรรมทั่วไปบางรูปแบบได้พัฒนาขึ้น [43]

ในช่วงห้าศตวรรษของการปรากฏตัวของออตโตมันในแอลเบเนียภาษานี้ยังไม่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการจนถึงปี 1909 เมื่อสภาคองเกรสแห่ง Dibraตัดสินใจว่าจะอนุญาตให้โรงเรียนแอลเบเนียในที่สุด [44]

ความชอบทางภาษา

แอลเบเนียถือเป็นสิ่งที่โดดเดี่ยวในตระกูลภาษาอินโด - ยูโรเปียน ไม่มีภาษาอื่นที่มีการเชื่อมโยงไปยังแน่ชัดของสาขา ภาษาเฉพาะอื่น ๆ ที่เป็นสมาชิกที่รอดตาย แต่เพียงผู้เดียวของสาขาของยูโรเปียนเป็นอาร์เมเนียและกรีก

ภาษาแอลเบเนียเป็นส่วนหนึ่งของยูโรเปียน ภาษากลุ่มและมีการพิจารณาที่จะมีวิวัฒนาการมาจากหนึ่งในภาษา Paleo บอลข่านของสมัยโบราณ[45] [46] [47]แม้ว่ามันจะยังคงมีความไม่แน่นอนซึ่งภาษา Paleo บอลข่านโดยเฉพาะอย่างยิ่งแสดงให้เห็นถึง บรรพบุรุษของชาวแอลเบเนียหรือที่ใดในยุโรปใต้ที่มีประชากรอาศัยอยู่ [48]โดยทั่วไปมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะเชื่อมโยงแอลเบเนียกับหนึ่งในภาษาเหล่านั้นไม่ว่าจะเป็นภาษาอิลลิเรียน (ซึ่งนักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ยืนยัน) [ ต้องการอ้างอิง ]หรือธราเซียนและดาเชีย[49]ท่ามกลางความเป็นไปได้เหล่านี้โดยทั่วไปแล้ว Illyrian ถือเป็นโอกาสที่น่าจะเป็นไปได้มากที่สุด [50]

แม้ราคาหุ้นแอลเบเนียศัพท์isoglossesกับกรีก , ภาษาเยอรมันและในระดับน้อยBalto สลาฟ , คำศัพท์ของแอลเบเนียคือค่อนข้างชัดเจน ในปี 1995 Taylor, RingeและWarnowโดยใช้เทคนิคทางภาษาเชิงปริมาณพบว่าชาวแอลเบเนียดูเหมือนจะประกอบด้วย "กลุ่มย่อยที่มี Germanic" อย่างไรก็ตามพวกเขาแย้งว่าข้อเท็จจริงนี้แทบไม่มีนัยสำคัญเนื่องจากชาวแอลเบเนียได้สูญเสียคำศัพท์และสัณฐานวิทยาดั้งเดิมไปมากแล้วดังนั้นสิ่งนี้จึง "เห็นได้ชัดว่าการเชื่อมต่ออย่างใกล้ชิดกับภาษาเยอรมานิกขึ้นอยู่กับความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับคำศัพท์เพียงสองสามคำ - แทบจะไม่มีหลักฐานใด ๆ เลย" [51]

สถานะทางประวัติศาสตร์และที่ตั้ง

ที่ตั้งของชนเผ่าอัลบัยโน 150 ปีค. ศ
Illyrians, Dacians, Getae และ Thracians เมื่อ 200 ปีก่อนคริสตกาล

สถานที่และเวลาที่ภาษาแอลเบเนียถูกสร้างขึ้นนั้นไม่แน่นอน [52]เอริคแฮมป์นักภาษาศาสตร์ชาวอเมริกันระบุว่าในช่วงเวลาที่ไม่ทราบลำดับเวลาก่อนหน้านี้มีประชากรแอลเบเนีย (เรียกว่า "Albanoid" โดย Hamp) พื้นที่ที่อาศัยอยู่ซึ่งทอดยาวจากโปแลนด์ไปจนถึงคาบสมุทรบอลข่าน [53]การวิเคราะห์เพิ่มเติมได้ชี้ให้เห็นว่ามันอยู่ในพื้นที่ที่เป็นภูเขาแทนที่จะเป็นที่ราบหรือชายฝั่งทะเล: ในขณะที่คำสำหรับพืชและสัตว์ที่มีลักษณะเฉพาะของพื้นที่ภูเขาเป็นชื่อดั้งเดิมของปลาและสำหรับกิจกรรมทางการเกษตร (เช่นการไถนา ) ยืมมาจากภาษาอื่น [45] [54]

อย่างไรก็ตามการวิเคราะห์คำศัพท์ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นแสดงให้เห็นว่าสิ่งนี้อาจเป็นผลมาจากการที่ภาษาละตินมีการครอบงำพื้นที่ชายฝั่งและที่ราบของประเทศเป็นเวลานานแทนที่จะเป็นหลักฐานของสภาพแวดล้อมดั้งเดิมที่ภาษาแอลเบเนียก่อตัวขึ้น ตัวอย่างเช่นคำว่า 'fish' ยืมมาจากภาษาละติน แต่ไม่ใช่คำว่า 'gills' ซึ่งเป็นภาษาพื้นเมือง ชนพื้นเมืองยังเป็นคำสำหรับ 'เรือ', 'แพ', 'การนำทาง', 'ชั้นวางของทะเล' และชื่อของปลาบางชนิด แต่ไม่ใช่คำสำหรับ 'แล่นเรือ', 'แถว' และ 'ท่าเรือ' - วัตถุที่เกี่ยวข้องกับ การเดินเรือและสัตว์ทะเลส่วนใหญ่ สิ่งนี้ค่อนข้างแสดงให้เห็นว่าชาวโปรโต - อัลเบเนียถูกผลักดันให้ออกไปจากพื้นที่ชายฝั่งในช่วงแรก ๆ (อาจเป็นหลังจากการพิชิตภูมิภาคในละติน) จึงสูญเสียศัพท์สภาพแวดล้อมทางทะเลส่วนใหญ่ (หรือส่วนใหญ่) ไป ปรากฏการณ์ที่คล้ายคลึงกันนี้สามารถสังเกตได้จากเงื่อนไขทางการเกษตร ในขณะที่คำสำหรับ 'ที่ดินทำกิน', 'ข้าวโพด', 'ข้าวสาลี', 'ธัญพืช', 'ไร่องุ่น', 'แอก', 'การเก็บเกี่ยว', 'การเพาะพันธุ์วัว' ฯลฯ เป็นคำของ 'การไถนา' 'ฟาร์ม' และ 'ชาวนา' การปฏิบัติทางการเกษตรและเครื่องมือเก็บเกี่ยวบางอย่างเป็นของต่างประเทศ นี้อีกครั้งชี้ไปติดต่อที่รุนแรงกับภาษาอื่น ๆ และผู้คนมากกว่าการให้หลักฐานที่เป็นไปได้Urheimat [ ต้องการอ้างอิง ]

นิตยสารAlbaniaฉบับปี 1905 ซึ่ง เป็นวารสารภาษาแอลเบเนียที่สำคัญที่สุดในช่วงต้นศตวรรษที่ 20

ศูนย์กลางของการตั้งถิ่นฐานของชาวแอลเบเนียยังคงเป็นแม่น้ำMat ในปีค. ศ. 1079 มีการบันทึกไว้ไกลออกไปทางใต้ในหุบเขาของแม่น้ำShkumbin [55] Shkumbin กระแสตามฤดูกาลที่ใกล้โกหกเก่าVia Egnatiaเป็นประมาณขอบเขตของแผนกภาษาหลักสำหรับแอลเบเนียที่ToskและGheg ลักษณะของ Tosk และ Gheg ในการรักษาของพื้นเมืองและคำยืมจากภาษาอื่น ๆ ที่มีหลักฐานว่าแยก dialectal ก่อนที่การโยกย้ายสลาฟบอลข่าน , [18] [56] [57]ซึ่งหมายความว่าในช่วงเวลานั้น (ที่ 5 ไป AD ศตวรรษที่ 6), อัลเบเนียถูกครอบครองเกือบพื้นที่เดียวกันทั่วแม่น้ำ Shkumbin ซึ่งคร่อมสายJireček [58] [54]

การอ้างอิงถึงการดำรงอยู่ของภาษาแอลเบเนียเป็นภาษาที่แตกต่างกันซึ่งมีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 14 แต่ไม่สามารถอ้างถึงคำที่เฉพาะเจาะจงได้ ที่เก่าแก่ที่สุดที่หลงเหลืออยู่ในเอกสารที่เขียนในแอลเบเนียคือ " สูตร E pagëzimit " (บัพติสมาสูตร) Un'te paghesont' pr'emenit t'Atit อี t'Birit อี t'Spertit Senit ("ฉันบัพติศมาให้คุณในนามของพระบิดาและพระบุตรและพระวิญญาณบริสุทธิ์ ") บันทึกโดย Pal Engjelli บิชอปแห่งDurrësในปี 1462 ในภาษา Gheg และบางข้อในพันธสัญญาใหม่จากช่วงเวลานั้น

นักภาษาศาสตร์ Stefan Schumacher และ Joachim Matzinger (University of Vienna) ยืนยันว่าบันทึกวรรณกรรมเล่มแรกของแอลเบเนียตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 [59] [60]ที่เก่าแก่ที่สุดที่รู้จักกันในหนังสือที่พิมพ์แอลเบเนียMeshariหรือ "สวดมนต์" เขียนใน 1555 โดยกจอนบูซุกุเป็นโรมันคาทอลิกพระ ในปี 1635 Frang Bardhiได้เขียนพจนานุกรมภาษาละติน - แอลเบเนียเป็นครั้งแรก โรงเรียนแอลเบเนียแรกเชื่อว่าจะได้รับการเปิดโดยฟรานซิสใน 1638 ในPdhanë

หนึ่งในพจนานุกรมที่เก่าแก่ที่สุดของภาษาแอลเบเนียเขียนขึ้นในปี 1693 ซึ่งเป็นต้นฉบับภาษาอิตาลีที่เขียนโดยกัปตันJulije Balović Pratichae Schrivaneschae ของ Montenegrinและมีพจนานุกรมหลายภาษาที่มีคำที่ใช้บ่อยที่สุดในชีวิตประจำวันหลายร้อยคำในอิตาลีสลาฟกรีก แอลเบเนียและตุรกีภาษา [61]

พื้นผิวก่อนอินโด - ยูโรเปียน

ไซต์ก่อนอินโด - ยูโรเปียน (PreIE) มีอยู่ทั่วดินแดนของแอลเบเนีย เว็บไซต์ PreIE ดังกล่าวอยู่ใน Maliq, Vashtëm, Burimas, Barc, DërsnikในKorçëอำเภอ , Kamnik ในKolonja , Kolsh ในKukësอำเภอ , Rashtan ในLibrazhdและ Nezir ในจ้าอำเภอ [62]เช่นเดียวกับในส่วนอื่น ๆ ของยุโรปชาว PreIE เหล่านี้ได้เข้าร่วมกับชนเผ่าอินโด - ยูโรเปียนที่อพยพเข้ามาในคาบสมุทรบอลข่านและมีส่วนในการก่อตัวของชนเผ่าพาลีโอ - บอลข่านในประวัติศาสตร์ ในแง่ของภาษาศาสตร์ภาษาพื้นผิวก่อนอินโด - ยูโรเปียนที่พูดในคาบสมุทรบอลข่านตอนใต้อาจมีอิทธิพลต่อยุคก่อนโปรโต - แอลเบเนียซึ่งเป็นสำนวนบรรพบุรุษของแอลเบเนีย [62]ขอบเขตของผลกระทบทางภาษานี้ไม่สามารถระบุได้อย่างแม่นยำเนื่องจากตำแหน่งที่ไม่แน่นอนของภาษาแอลเบเนียในภาษาพาลีโอ - บอลข่านและการยืนยันที่หายาก [63]บางคำยืม แต่ได้รับการเสนอเช่นshegë ( " ทับทิม ") หรือlëpjetë (" Orach " เปรียบเทียบกับ Pre-กรีกlápathon , λάπαθον " ผักชนิดหนึ่งของพระภิกษุสงฆ์ ") [64] [62]

คุณสมบัติของ Proto-IE

แม้ว่าแอลเบเนียมีหลายคำที่ไม่ได้ดาล์คอีตรงกับ IE ก็ยังคงรักษาหลายโปร IE คุณสมบัติ: เช่นสรรพนามชี้ * ḱi-มีบรรพบุรุษชาวแอลเบเนียKY / kjo , ภาษาอังกฤษเขาและรัสเซียSEJแต่ไม่เป็นภาษาอังกฤษนี้หรือรัสเซียetot

แอลเบเนียถูกเปรียบเทียบกับภาษาอินโด - ยูโรเปียนอื่น ๆ ด้านล่าง แต่โปรดทราบว่าแอลเบเนียได้แสดงตัวอย่างที่โดดเด่นของความหมายเช่นmotërแปลว่า "น้องสาว" แทนที่จะเป็น "แม่"

คำศัพท์ของภาษาแอลเบเนียและภาษาอินโด - ยูโรเปียนอื่น ๆ
แอลเบเนีย muaj ริ nënë motër นาเตอ hundë ทรี / ไตร zi kuq Verdhë Kaltër ujk
โปรโต - อินโด - ยูโรเปียน * ฉัน1 ns- * neu- (ผม) o- * มี2 tēr * swésōr * nókʷts * neh 2 -s- * ต้นไม้ * kʷr̥snós
* mel-n-
* h 1 reudʰ-ó- ~
h 1 roudʰ-ó-
* ǵʰelh 3 - * bʰléh 1 -uo- * wĺ̥kʷos
ภาษาอังกฤษ เดือน ใหม่ แม่ น้องสาว กลางคืน จมูก สาม ดำ สีแดง สีเหลือง สีน้ำเงิน หมาป่า
ละติน mēnsis โนวัส māter ซอ noct- นัส trēs āter, ไนเจอร์ ถู เฮลวาส Flāvus โรคลูปัส
ลิทัวเนีย mė́nuo / mėnesis นาจา motė / motina sesuõ naktìs นอซิส trỹs júodas raűdas / raudonas gel̃tas / geltonas mė́lynas วิลิกา
Old Church Slavonic мѣсѧць
měsęcь
новъ
พ.ย.
мати
mati
сестра
sestra
ношть
noštь
носъ
nosъ
три , триѥ
tri, trije
чрънъ
črъnъ
чръвенъ
črъvenъ
жлътъ
žlъtъ
син҄ь
siņь
влькъ
vlьkъ
กรีกโบราณ μην-
ผู้ชาย -
νέος
NEOS
μήτηρ
เมตร
ἀδελφή
adelphḗ
νυκτ-
nukt-
ῥιν-
แรด -
τρεῖς
Treis
μέλας
Melas
ἐρυθρός
eruthrós
ξανθός
Xanthos
κυανός
kyanós
λύκος
lykos
อาร์เมเนีย ամիս
amis
նոր
หรือ
մայր
Mayr
քույր
k'uyr
գիշեր
gišer
քիթ
k'it
երեքเย
เรก '
սեւ
sev
կարմիր
คาร์เมียร์
դեղին
deġin
Կապույտ
kapuyt
գայլ
gayl
ไอริช มิ เหนือ máthair deirfiúr oíche srón ตรี Dubh ที่รัก buí gorm Faolchú
ภาษาสันสกฤต मास
māsa
नव
นาวา
मातृ
mātr̥
स्वसृ
svasr̥
नक्त / निश्
nakta / niś
नस
nasa
त्रि
ไตร
काल / कृष्ण
KALA / Krsna
रुधिर
rudhira
पीत / हिरण्य
pīta / hiraṇya
नील
nīla
वृक
vr̥ka

การติดต่อทางสัทศาสตร์ภาษาแอลเบเนีย - PIE

พูดภาษาแอลเบเนียไม่ได้เป็นแบบอนุรักษ์นิยม เช่นเดียวกับหุ้น IE หลายตัวมันได้รวมการหยุดเสียงทั้งสองชุด (เช่นทั้ง * dและ * กลายเป็นd ) นอกจากนี้การหยุดที่เปล่งออกมามักจะหายไประหว่างเสียงสระ มีการสูญเสียพยางค์สุดท้ายไปเกือบหมดและการสูญเสียพยางค์อื่น ๆ ที่ไม่เน้นเสียงอย่างกว้างขวาง (เช่นmik 'friend' จาก Lat. amicus ) พาย * oปรากฏเป็น(ยังเป็นอีถ้าสระหน้าสูงผมต่อไปนี้) ในขณะที่ * ēและ * āกลายoและพาย * ōปรากฏเป็นอี

palatals, velars และ labiovelars แสดงการพัฒนาที่แตกต่างกันกับแอลเบเนียแสดงความแตกต่างที่สามทางยังพบในLuwian [65] [66] Labiovelars เป็นส่วนใหญ่ที่แตกต่างจากชุด velar อื่น ๆ ของอินโด - ยูโรเปียนก่อนหน้าสระ แต่รวมกับ velars "บริสุทธิ์" (หลัง) ที่อื่น [65]ชุด velar เพดานปากประกอบด้วยโปรโตยุโรป * Kและรวม * GและGมักจะพัฒนาเป็นTHและdhแต่ถูก depalatalised การควบรวมกับ velars กลับเมื่อสัมผัสกับsonorants [65]เนื่องจากความแตกต่างระหว่างไตรภาคีของโปรโต - อินโด - ยูโรเปียนดั้งเดิมถูกเก็บรักษาไว้ในปฏิกิริยาตอบสนองดังกล่าวดังนั้นแอลเบเนียจึงไม่มีทั้งเซนทัมหรือซาเทมแม้ว่าส่วนใหญ่จะมีความรู้สึก "เหมือนสะเต็ม" ของเพดานปาก [66]ดังนั้น PIE * , * kและ * kʷจึงกลายเป็นth , qและsตามลำดับ (ก่อนสระหลัง * กลายเป็นthในขณะที่ * kและ * รวมเป็นk )

นักวิชาการส่วนน้อยสร้างกล่องเสียงที่สี่ขึ้นมาใหม่* h 4 ซึ่งถูกกล่าวหาว่ามีพื้นผิวเป็น Alb hคำเริ่มต้นเช่น Alb 'อัณฑะ' ของherdheน่าจะมาจาก PIE * h 4 órǵʰi- [67] (แทนที่จะสร้างใหม่ตามปกติ * h 3 erǵʰi- ) แต่โดยทั่วไปแล้วจะไม่ทำตามที่อื่นเนื่องจากh-ได้เกิดขึ้นที่อื่นอย่างแปลกประหลาด (ตัวอย่างเช่นhark arcus ). [68] [69]

ปฏิกิริยาตอบสนองของ PIE bilabial plosives ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* หน้า * p ékʷ- 'ทำอาหาร' พีเจ๊ก 'อบ'
* bʰ / ข * sro bʰ- éi̯e- 'จิบอึก' gjer b 'จิบ'
ปฏิกิริยาตอบสนองของโรคหลอดเลือดหัวใจ PIE ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* t t * t úh 2 'เจ้า' tฉัน 'คุณ (เอกพจน์)'
* ง * d ih 2 มอก. 'เบา' d itë 'วัน'
dh [* 1] * pér d - 'ถึงผายลม' pjer dh 'เพื่อผายลม'
* d l̥h 1 -tó- 'ยาว' g jatë 'long' (หน้าปัด Tosk. glatë )
* dʰ * D égʷʰ- 'เผา' d jeg 'เผา'
dh [* 1] * Gor D OS 'กรง' gar dh 'รั้ว'
  1. ^ a b ระหว่างสระหรือหลังr
ปฏิกิริยาตอบสนองของ PIE Palatal plosives ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* ḱ * k EH 1 SMI 'ฉันพูดว่า' TH em 'ฉันพูดว่า'
s [* 1] * upo- 'ไหล่' sขึ้นไหล่ '
k [* 2] * sme -r̥ 'คาง' mje k ër 'คาง; เครา'
ç / c [* 3] * entro- 'ติด' ç Ander 'เสา'
* ǵ dh * Ǵ ómbʰos 'ฟันตรึง' dh ëmb 'ฟัน'
* ǵʰ dh * ǵʰ ed-ioH 'ฉันถ่ายอุจจาระ' dh jes 'ฉันถ่ายอุจจาระ'
วัน[* 4] * Ǵ r̥sdʰi 'ข้าวบาร์เลย์' d rithë 'เมล็ดพืช'
  1. ^ ก่อน u̯ / uหรือ i̯ / i
  2. ^ ก่อน sonorant
  3. ^ โบราณวัตถุ
  4. ^ พยางค์ - ขึ้นต้นและตามด้วย Sibilant
ปฏิกิริยาตอบสนองของ PIE velar plosives ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* k k * k ágʰmi 'ฉันจับเข้าใจ' kคือ 'ฉันมี'
q * k luH-i̯o- 'ร้องไห้' q aj 'ร้องไห้ร้องไห้' (dial. kla (n) j )
* ก * h 3g os 'ป่วย' li g ë 'เลว'
gj * h 1 reu g - 'เพื่อ retch' re gj 'ถึง tan hides'
* gʰ * G Ordos 'กรง' g ardh 'รั้ว'
gj * gʰédn -i̯e / o- 'รับ' gj ej 'เพื่อค้นหา' (Old Alb. gjãnj )
ปฏิกิริยาตอบสนองของ PIE labiovelar plosives ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* kʷ k * เอ๊ะ2 sleh 2 'ไอ' k ollë 'ไอ'
s * élH- 'เพื่อเปิด' s jell 'เพื่อดึง, นำ'
q * OD q ë 'นั่นซึ่ง'
* gʷ * G RH 'หิน' กรัม ur 'หิน'
z * G reh 2เรา 'หนัก' zหรือ 'ยากยาก'
* gʷʰ * De G - 'การเผาไหม้' dje g 'เผา'
z * ทำG éi̯e- 'ที่จะจุดชนวน' nde z 'เพื่อจุดไฟจุดไฟ'
การตอบสนองของ PIE * sในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* ส gj [* 1] * s éḱstis 'หก' gj ashtë 'หก'
ชม. [* 2] * no s ōm 'us' (gen.) na h e 'เรา' (dat.)
[* 3] * ระบบปฏิบัติการของ bʰreu 'เสีย' bre sh ër 'ลูกเห็บ'
ที่[* 4] * s uh 1 s 'สุกร' เจ้าฉัน 'หมู'
h 1 é s mi 'ฉัน' ติดขัด 'ฉันเป็น'
* -sd- * gʷé sd os 'ใบ' gje th 'ใบ'
* -sḱ- * sḱ i-eh 2 'เงา' h ije 'เงา'
* -sp- * sp élnom 'คำพูด' f jalë 'คำ'
*-เซนต์- sht * h 2 o st i 'กระดูก' SHT 'กระดูก'
* -su̯- * su̯eíd -r̥- 'เหงื่อ' d irsë 'เหงื่อ'
  1. ^ เริ่มต้น
  2. ^ ระหว่างเสียงสระ
  3. ^ ระหว่าง u / iกับสระอื่น (กฎหมาย ruki )
  4. ^ Dissimilation กับ s ต่อไปนี้
การตอบสนองของเสียงโซโนแรนต์ PIE ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
*ผม gj [* 1] * ฉันใช่มั้ย3 s- 'เพื่อล้อม' (n) gj esh 'ฉันคาดเอว; บีบนวด '
[* 2] * uH 'คุณ' (นาม) j u 'คุณ (พหูพจน์)'
[* 3] * tre es 'three' (มาสก์) tre 'สาม'
*ยู v * os-éi̯e- 'แต่งตัว' v esh 'สวมชุด'
* ม * m eh 2 tr-eh 2 'maternal' m otër 'น้องสาว'
* n n * n ōs 'เรา' (acc.) n e 'เรา'
nj * e n i-h 1 ói-no 'อันนั้น' nj ë 'หนึ่ง' (Gheg nj â , nj o, nji )
∅ (Tosk) ~ เสียงสระจมูก (Gheg) * pé n kʷe 'ห้า' p e 'five' (เทียบกับ Gheg p ê s )
r (Tosk เท่านั้น) * ǵʰeime n 'ฤดูหนาว' dimë r 'winter' (เทียบกับ Gheg dimën )
* ล * h 3 l ígos 'ป่วย' l igë 'ไม่ดี'
* kʷé l H- 'เลี้ยว' sje ll 'เพื่อดึง, นำ'
* r * r epe / o 'รับ' r jep 'ลอก'
rr * u̯ r h 1 ḗn 'แกะ' rr unjë 'ลูกแกะโหย '
* n̥ * h 1 ผู้ชาย 'ชื่อ' e mër 'ชื่อ'
* ม * UIK M TI 'ยี่สิบ' ( një ) z e t 'ยี่สิบ'
* l̥ li, il [* 4] / lu, ul * U lคอส 'หมาป่า' ujk 'หมาป่า' (Chamian ulk )
* r̥ ri, ir [* 4] / ru, ur * Ǵ R sdom 'ข้าวบาร์เลย์' d ri thë 'เมล็ดพืช'
  1. ^ ก่อนฉัน e, a
  2. ^ ก่อนสระหลัง
  3. ^ ระหว่างเสียงสระ
  4. ^ a b ก่อน C คลัสเตอร์ i, j
ปฏิกิริยาตอบสนองของกล่องเสียง PIE ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
* ชั่วโมง1 * h 1 ésmi 'ฉันเป็น' ติดขัด 'เป็น'
* ชั่วโมง2 * h 2 r̥tḱos 'หมี' อารี 'หมี'
* ชั่วโมง3 * h 3 ónr̥ 'ความฝัน' ëndërr 'ความฝัน'
ปฏิกิริยาตอบสนองของสระ PIE ในภาษาแอลเบเนีย
พาย แอลเบเนีย พาย แอลเบเนีย
*ผม ผม * s í nos 'อก' gj ฉัน 'อก, เต้านม'
* dw i gʰeh 2 'กิ่งไม้' d e 'สาขา'
* ī <* iH ผม * d ih 2 มอก. 'เบา' d ฉัน 'วัน'
* จ p * é NKE 'ห้า' p e 'ห้า' (Gheg pês )
เจ๊ * w é tos 'ปี' (loc.) v je t 'ปีที่แล้ว'
* ē o * Ǵ ē sreh 2 'มือ' d o 'มือ'
* ก * bʰ a ḱeh 2 'ถั่ว' 'ถั่ว'
* H 2 é lbʰit 'ข้าวบาร์เลย์' e lb 'ข้าวบาร์เลย์'
* o * G ó RDOS 'กรง' g a rdh 'รั้ว'
* ō * H 2ต.ค. ōมอกแปด ' ทีอีแปด '
*ยู ยู * s ú pnom 'นอน' gj u 'นอน'
* ū <* uH *คุณปู่ ' s uH sos gj y sh 'ปู่'
ผม * m uh 2วินาที 'เมาส์' ม. ฉัน 'เมาส์'

ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สองภาษาแอลเบเนียมาตรฐานที่ใช้ในแอลเบเนียได้ใช้ภาษาทอสก์ โคโซโวและพื้นที่อื่น ๆ ที่ชาวแอลเบเนียนำมาตรฐาน Tosk มาใช้อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2512 [70]

มาตรฐานที่ใช้ Elbasan

จนกระทั่งศตวรรษที่ 20 ต้นเขียนแอลเบเนียพัฒนาในสามหลักวรรณกรรมประเพณี: Gheg , ToskและArbëreshë ตลอดเวลานี้กลุ่มย่อยระดับกลางที่พูดรอบ ๆเอลบาซานทำหน้าที่เป็นภาษากลางในหมู่ชาวแอลเบเนีย แต่ไม่ค่อยแพร่หลายในการเขียน รัฐสภาของ Manastirของนักเขียนชาวแอลเบเนียจัดขึ้นในปี 1908 แนะนำการใช้งานของ subdialect Elbasan เพื่อวัตถุประสงค์วรรณกรรมและเป็นพื้นฐานของภาษาประจำชาติแบบครบวงจร ในขณะที่ทางเทคนิคถูกจัดให้เป็นพันธุ์ Gheg ทางตอนใต้คำพูดของ Elbasan นั้นใกล้เคียงกับ Tosk ในการออกเสียงมากกว่าและเป็นลูกผสมระหว่าง Gheg subdialects อื่น ๆ และวรรณกรรม Tosk [70]

ระหว่างปีพ. ศ. 2459 ถึง พ.ศ. 2461 คณะกรรมาธิการวรรณกรรมของแอลเบเนียได้พบกันที่เมืองShkodërภายใต้การนำของLuigj Gurakuqiโดยมีจุดประสงค์เพื่อสร้างการสะกดการันต์ที่เป็นหนึ่งเดียวสำหรับภาษา คณะกรรมาธิการซึ่งประกอบด้วยตัวแทนจากทางตอนเหนือและตอนใต้ของแอลเบเนียยืนยันอีกครั้งว่ากลุ่มย่อย Elbasan เป็นพื้นฐานของภาษาประจำชาติ กฎที่เผยแพร่ในปีพ. ศ. อย่างไรก็ตามคณะกรรมาธิการไม่ได้กีดกันสิ่งพิมพ์ในภาษาถิ่นใดภาษาหนึ่ง แต่เป็นการวางรากฐานให้ Gheg และ Tosk ค่อยๆรวมตัวกันเป็นหนึ่งเดียว [70]

เมื่อสภาคองเกรสแห่ง Lushnje พบกันในผลพวงของสงครามโลกครั้งที่ 1 เพื่อจัดตั้งรัฐบาลใหม่ของแอลเบเนียการตัดสินใจของคณะกรรมาธิการวรรณกรรมในปีพ. ศ. การเลือกย่อย Elbasan ยังคงใช้เพื่อวัตถุประสงค์ในการบริหารและนักเขียนใหม่หลายคนได้รับการยอมรับในการเขียนเชิงสร้างสรรค์ Gheg และ Tosk ยังคงพัฒนาอย่างอิสระและปฏิสัมพันธ์ระหว่างสองภาษาก็เพิ่มขึ้น

มาตรฐาน Tosk

อย่างไรก็ตามในตอนท้ายของสงครามโลกครั้งที่สองระบอบคอมมิวนิสต์ใหม่ได้กำหนดให้ใช้ภาษาทอสก์ในทุกแง่มุมของชีวิตในแอลเบเนีย: การบริหารการศึกษาและวรรณกรรม ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์ส่วนใหญ่เป็นทศกัณฐ์จากทางใต้ [70]มาตรฐานถูกกำกับโดยแอลเบเนียสถาบันภาษาศาสตร์และวรรณคดีของAcademy of Sciences ของแอลเบเนีย [71]พจนานุกรมสองฉบับได้รับการตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2497 ได้แก่ พจนานุกรมภาษาแอลเบเนียและพจนานุกรมภาษารัสเซีย - ภาษาแอลเบเนีย ในที่สุดก็มีการตีพิมพ์กฎการันต์ใหม่ในปี พ.ศ. 2510 [71]และ พ.ศ. 2516 Drejtshkrimi i gjuhës shqipe (การันต์ของภาษาแอลเบเนีย) [72]

จนถึงปีพ. ศ. 2511 โคโซโวและพื้นที่อื่น ๆ ที่พูดภาษาแอลเบเนียในยูโกสลาเวียได้ปฏิบัติตามมาตรฐานปีพ. ศ. 2460 ตามภาษาถิ่นเอลบาซานแม้ว่าจะค่อยๆผสมกับองค์ประกอบ Gheg ในความพยายามที่จะพัฒนาภาษาโคโซแวนแยกจากมาตรฐาน Tosk ของคอมมิวนิสต์แอลเบเนีย [73]ปัญญาชนชาวแอลเบเนียในอดีตยูโกสลาเวียรวม 1917 สองครั้งในปี 1950 ปิดท้ายด้วยการประมวลกฎออร์โธกราฟฟิคอย่างละเอียดในปีพ. ศ. 2507 [74]กฎที่กำหนดไว้แล้วสำหรับความหลากหลายที่สมดุลซึ่งคิดเป็นทั้งภาษาถิ่น Gheg และ Tosk แต่มีเพียง กินเวลาจนถึงปี 1968 การมองความแตกต่างกับแอลเบเนียว่าเป็นภัยคุกคามต่อตัวตนของพวกเขา Kosovars จึงนำโครงการ Tosk ที่ Tirana ตีพิมพ์เมื่อปีก่อนมาใช้โดยพลการ แม้ว่ามันจะไม่เคยตั้งใจที่จะให้บริการด้านนอกของแอลเบเนียโครงการกลายเป็น "แบบครบวงจรวรรณกรรมภาษา" ในปี 1972 เมื่อได้รับการอนุมัติโดย rubberstamp การันต์สภาคองเกรส [70]มีผู้เข้าร่วมประมาณ 1 ใน 9 เท่านั้นที่มาจากโคโซโว สภาคองเกรสซึ่งจัดขึ้นที่ติรานาได้อนุญาตให้ใช้กฎการันต์ที่ออกมาในปีต่อมาในปี 1973

พจนานุกรมล่าสุดจากรัฐบาลแอลเบเนีย ได้แก่Fjalori Drejtshkrimor i Gjuhës Shqipe (1976) (Orthographic Dictionary of the Albanian Language) [75]และพจนานุกรมภาษาแอลเบเนียในปัจจุบัน ( Fjalori Gjuhëssë Sotme Shqipe ) (1980) [71] [76]ก่อนสงครามโลกครั้งที่สองพจนานุกรมที่ได้รับการปรึกษาจากผู้พัฒนามาตรฐานได้รวมคำศัพท์ Lexikon tis Alvanikis (แอลเบเนีย: Fjalori i Gjuhës Shqipe ( Kostandin Kristoforidhi , 1904), [77] Fjalori i Bashkimit (1908), [ 77]และFjalori i Gazullit (1941) [33]

เรียกร้องให้มีการปฏิรูป

นับตั้งแต่การล่มสลายของระบอบคอมมิวนิสต์การสะกดการันต์ของแอลเบเนียได้กระตุ้นให้เกิดการถกเถียงกันอย่างดุเดือดในหมู่นักวิชาการนักเขียนและความคิดเห็นของสาธารณชนในแอลเบเนียและโคโซโวโดยมีผู้คัดค้านการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ในการันต์การกลั่นกรองที่สนับสนุนระดับการปฏิรูปที่แตกต่างกันและหัวรุนแรงเรียกร้องให้กลับมา ไปยังภาษาถิ่น Elbasan คำวิจารณ์ของ Standard Albanian มีศูนย์กลางอยู่ที่การยกเว้น infinitive 'me +' และศัพท์ Gheg นักวิจารณ์กล่าวว่า Standard Albanian ตัดสิทธิ์แฟรนไชส์และตีตราผู้พูด Gheg ส่งผลต่อคุณภาพของงานเขียนและทำให้การสื่อสารสาธารณะที่มีประสิทธิภาพลดลง ผู้สนับสนุนมาตรฐาน Tosk มองว่ารัฐสภาคองเกรสปี 1972เป็นความสำเร็จครั้งสำคัญในประวัติศาสตร์ของแอลเบเนียและยกเลิกการเรียกร้องให้มีการปฏิรูปเป็นความพยายามในการ "แบ่งประเทศ" หรือ "สร้างสองภาษา" ผู้ดูแลซึ่งแพร่หลายเป็นพิเศษในโคโซโวโดยทั่วไปเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการใช้ภาษาแอลเบเนียที่เป็นเอกภาพ แต่เชื่อว่าควรรวมคำ infinitive และ Gheg 'me +' ไว้ด้วย ผู้เสนอภาษาถิ่น Elbasan เป็นแกนนำ แต่ได้รับการสนับสนุนเพียงเล็กน้อยในความคิดเห็นของประชาชน โดยทั่วไปแล้วผู้ที่เกี่ยวข้องกับการถกเถียงทางภาษามาจากภูมิหลังที่หลากหลายและไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างมุมมองทางการเมืองที่มาทางภูมิศาสตร์และตำแหน่งในแอลเบเนียมาตรฐาน

นักเขียนหลายคนยังคงเขียนในภาษาเอลบาซาน แต่ตัวแปร Gheg อื่น ๆ พบว่ามีการใช้งานวรรณกรรมที่ จำกัด กว่ามาก สิ่งพิมพ์ส่วนใหญ่ยึดมั่นในนโยบายที่เข้มงวดในการไม่ยอมรับการส่งที่ไม่ได้เขียนด้วยภาษาทอสก์ สื่อสิ่งพิมพ์บางประเภทถึงกับแปลคำพูดโดยตรงโดยแทนที่ 'me +' infinitive ด้วยรูปแบบคำกริยาอื่น ๆ และทำการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ในไวยากรณ์และการเลือกคำ แม้แต่นักเขียนที่ตีพิมพ์ในภาษาเอลบาซานก็มักจะเขียนในมาตรฐาน Tosk

ในปี 2013 กลุ่มนักวิชาการของแอลเบเนียและโคโซโวได้เสนอการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในการสะกดการันต์ [78]นักวิชาการสายแข็งคว่ำบาตรการริเริ่ม[79]ในขณะที่นักปฏิรูปคนอื่นมองว่ามันมีเจตนาดี แต่มีข้อบกพร่องและผิวเผิน [78]สื่อเช่น Rrokum และJavaได้เสนอเนื้อหาที่เกือบจะเป็นภาษาถิ่นของ Elbasan โดยเฉพาะ ในขณะเดียวกันผู้เขียนและนักภาษาศาสตร์Agim Morinaได้ส่งเสริมShqipe e Përbashkëtหรือ Common Albanian ซึ่งเป็นมาตรฐานใหม่หรือมาตรฐาน Tosk ที่ได้รับการปรับปรุงใหม่ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อสะท้อนพัฒนาการของภาษาตามธรรมชาติในหมู่ชาวแอลเบเนียทั้งหมด [80] [70]ชาวแอลเบเนียทั่วไปรวม infinitive 'me +' เข้ากับคุณลักษณะ Gheg จัดเตรียมกฎที่เป็นกลางของภาษาถิ่นที่ชอบความเรียบง่ายความสามารถในการคาดเดาและแนวโน้มการใช้งาน [81] [82]นักเขียนสมัยใหม่หลายคนได้ใช้ภาษาแอลเบเนียร่วมกันในหลาย ๆ ส่วนโดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเขียนที่เป็นทางการ [83]

การศึกษา

ภาษาแอลเบเนียเป็นสื่อการเรียนการสอนในโรงเรียนส่วนใหญ่ของแอลเบเนีย อัตราการรู้หนังสือในแอลเบเนียสำหรับประชากรทั้งหมดที่มีอายุ 9 ปีขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 99% การศึกษาระดับประถมศึกษาเป็นวิชาบังคับ (เกรด 1–9) แต่นักเรียนส่วนใหญ่เรียนต่ออย่างน้อยที่สุดจนถึงมัธยมศึกษา นักเรียนต้องผ่านการสอบจบการศึกษาเมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 9 และเมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 12 จึงจะสามารถศึกษาต่อได้

มาตรฐานแอลเบเนียมีเจ็ดสระและ 29 พยัญชนะ เช่นเดียวกับภาษาอังกฤษแอลเบเนียมีฟันเฟือง/ θ / (เช่นthในบาง ๆ ) และ/ ð / (เช่นthในข้อนี้ ) เขียนเป็นthและdhซึ่งเป็นภาษาที่หาได้ยาก

Ghegใช้เวลานานและจมูกสระซึ่งมีอยู่ในToskและกลางกลางสระëจะหายไปในตอนท้ายของคำว่า ความเครียดได้รับการแก้ไขส่วนใหญ่ในพยางค์สุดท้าย Gheg n ( femën : เปรียบเทียบผู้หญิงอังกฤษ) เปลี่ยนเป็นrโดยrhotacismใน Tosk ( femër )

พยัญชนะ

พยัญชนะแอลเบเนีย
Labial ทันตกรรม ถุง โพสต์ -
alveolar
เพดานปาก Velar Glottal
ที่ราบ velar.
จมูก n ɲ ( ŋ )
ใจร้าย ไม่มีเสียง t k
เปล่งออกมา ɡ
Affricate ไม่มีเสียง t͡s t͡ʃ c͡ç
เปล่งออกมา d͡z d͡ʒ ɟ͡ʝ
เพ้อเจ้อ ไม่มีเสียง θ s ʃ
เปล่งออกมา v ð z ʒ
ค่าประมาณ ɫ
พนัง ɾ
Trill
IPA คำอธิบาย เขียนเป็น การประมาณภาษาอังกฤษ
จมูก Bilabial ม.
n Alveolar จมูก n n ot
ɲ จมูก nj ~ o พรรณีบน
ŋ Velar จมูก ng บริติชแอร์เวย์นาโน
ทวิภาคีไร้เสียง s pใน
เปล่งเสียงทวิภาคี bที่
t ถุงลมนิรภัยไร้เสียง t s tและ
ถุงลมเปล่งเสียง dลดลง
k พลัสซีฟ velar ที่ไม่มีเสียง k s c ar
ɡ เปล่งเสียง velar plosive กรัม o
t͡s โรคถุงลมโป่งพอง ฮ่าts
d͡z โรคถุงลมโป่งพอง x goo ds
t͡ʃ ระบบไปรษณีย์ไร้เสียง chใน
d͡ʒ ผู้ให้บริการไปรษณีย์ที่เปล่งออกมา xh j et
c͡ç เพดานปากที่ไม่มีเสียง q ~ c ute
ɟ͡ʝ เพดานปากที่เปล่งออกมา gj ~ gหู
เสียงเสียดเสียดทางห้องปฏิบัติการที่ไม่มีเสียง ar
v เปล่งเสียงเสียดแทรกในห้องปฏิบัติการ v วี
θ เสียงเสียดเสียดทางทันตกรรม thใน
ð เปล่งเสียงเสียดสีทางทันตกรรม dh TH en
s โรคถุงลมโป่งพองที่ไม่มีเสียง s sบน
z เปล่งเสียงเสียดแทง z z ip
ʃ เสียงเสียดเสียดทางไปรษณีย์ที่ไม่มีเสียง shโอ๊ย
ʒ เปล่งเสียงเสียดสี zh vi sไอออน
เสียงเสียดเย้ยหยันไร้เสียง ชั่วโมงที่
Alveolar trill rr ภาษาสเปน pe rr o
ɾ แตะ Alveolar ภาษาสเปน pe r o
ค่าประมาณด้านข้างของถุง l ean
ɫ ค่าประมาณด้านข้างของ alveolar velarized ba ll
ค่าประมาณของเพดานปาก Y ES

หมายเหตุ:

  • ความแตกต่างระหว่างกระพือRและสั่นRRเป็นเช่นเดียวกับในภาษาสเปนหรืออาร์เมเนีย ในภาษาถิ่นส่วนใหญ่เช่นเดียวกับในภาษาแอลเบเนียมาตรฐานเดี่ยว "r" จะเปลี่ยนจาก alveolar flap / ɾ /เป็น retroflex flap [ɽ]หรือแม้แต่ alveolar Approximant [ɹ]เมื่ออยู่ท้ายคำ .
  • เพดานปากจมูก/ ɲ /สอดคล้องกับสเปนñและฝรั่งเศสและอิตาลีGN มันออกเสียงเป็นเสียงเดียวไม่ใช่จมูกบวกเหิน
  • LLเสียงเป็น velarised ด้านข้างใกล้กับภาษาอังกฤษเข้ม L
  • ตัวอักษรçเขียนบางครั้งCHเนื่องจากข้อ จำกัด ทางเทคนิคเพราะการใช้งานในระบบเสียงภาษาอังกฤษและการเปรียบเทียบของมันไปที่อื่น ๆdigraphs XH , ดวลจุดโทษและzh โดยปกติจะเขียนเพียงแค่cหรือน้อยกว่าqโดยมีบริบทแก้ไขความคลุมเครือใด ๆ
  • ตำแหน่งของเสียงqและgjไม่ชัดเจน ลำโพงหลายผสานให้เป็นเสียง palatoalveolar çและXH โดยเฉพาะอย่างยิ่งใน Northern Gheg แต่ก็มีมากขึ้นใน Tosk เช่นกัน [84]ผู้พูดคนอื่นลดจำนวนลงเป็น/ j /ในกลุ่มพยัญชนะเช่นในคำว่าfjollëซึ่งก่อนกำหนดมาตรฐานจะเขียนว่าfqollë (
  • งะสามารถออกเสียงเป็น/ N /ในตำแหน่งสุดท้ายมิฉะนั้นเป็น allophone ของnก่อนkและกรัม
  • ก่อนที่คิวและGJ, nออกเสียงเสมอ/ ɲ /แต่นี้ไม่ได้สะท้อนให้เห็นในการสะกดการันต์
  • / θ, ð, ɫ /เป็น interdental

สระ

ด้านหน้า ศูนย์กลาง กลับ
ปิด ฉัน Y ยู
เปิด - กลาง / กลาง ɛ ə ɔ
เปิด
IPA คำอธิบาย เขียนเป็น การประมาณภาษาอังกฤษ
ผม ปิดเสียงสระที่ไม่มีพื้นด้านหน้า ผม s EE d
ปิดเสียงสระที่โค้งมนด้านหน้า ฝรั่งเศส t uเยอรมัน L ü ge
ɛ เสียงสระที่ไม่มีพื้นหน้าเปิดกลาง e
เปิดเสียงสระที่ไม่มีเสียงกลาง o w
ə ชวา ë การแข่งขัน th e
ɔ สระโค้งมนหลังเปิดกลาง o L AW
ยู ปิดหลังเสียงสระ ยู oo t

ชวา

แม้ว่าSchwaอินโด - ยูโรเปียน( əหรือ - h 2 -) จะถูกเก็บรักษาไว้ในภาษาแอลเบเนีย แต่ในบางกรณีก็สูญหายไปอาจเป็นได้เมื่อมีพยางค์เน้นเสียงนำหน้า [85]จนกระทั่งมีการกำหนดมาตรฐานของอักษรแอลเบเนียสมัยใหม่ซึ่ง Schwa สะกดว่าëเช่นเดียวกับในงานของGjon Buzukuในศตวรรษที่ 16 มีการใช้เสียงสระและสระร่อนต่างๆรวมทั้งaeโดยLekëMatrëngaและéโดยPjetër บ็อกดานีในช่วงปลายศตวรรษที่ 16 และต้นศตวรรษที่ 17 [86] [87] Schwa ในแอลเบเนียมีความแปรปรวนอย่างมากจากด้านหลังสุดไปจนถึงการประกบด้านหน้าสุดขั้ว [88]ภายในพรมแดนของแอลเบเนียหน่วยเสียงนั้นออกเสียงเหมือนกันทั้งในภาษาทอสก์และภาษาเกกเนื่องจากอิทธิพลของภาษาแอลเบเนียมาตรฐาน อย่างไรก็ตามในภาษา Gheg ที่พูดในพื้นที่ใกล้เคียงที่พูดภาษาแอลเบเนียอย่างโคโซโวและมาซิโดเนียเหนือฟอนิมยังคงออกเสียงเป็นด้านหลังและโค้งมน [88]

แอลเบเนียมีลำดับคำที่เป็นบัญญัติของSVO (subject – verb – object) เช่นภาษาอังกฤษและภาษาอินโด - ยูโรเปียนอื่น ๆ [89]แอลเบเนียคำนามมีการแบ่งประเภทโดยเพศ (ชายหญิงและเพศ) และผันสำหรับจำนวน (เอกพจน์และพหูพจน์) และกรณี มีห้ามีdeclensionsหกราย ( ประโยค , กล่าวหา , สัมพันธการก , รก , ระเหยและแหลม ) แม้ว่าแหลมเกิดขึ้นเฉพาะมีจำนวน จำกัด ของคำและรูปแบบของสัมพันธการกและรกเหมือนกัน (กสัมพันธผลิตเมื่อ คำบุพบทi / e / të / sëใช้กับ dative) ภาษาถิ่นบางภาษายังคงเป็นกรณีเฉพาะซึ่งไม่มีอยู่ในภาษาแอลเบเนียมาตรฐาน กรณีที่นำไปใช้กับทั้งคำนามที่แน่นอนและไม่แน่นอนและมีหลายกรณีsyncretism

ต่อไปนี้แสดงการแปรผันของmal (ภูเขา) ซึ่งเป็นคำนามผู้ชายซึ่งใช้ "i" ในเอกพจน์ที่แน่นอน:

เอกพจน์ไม่แน่นอน พหูพจน์ไม่แน่นอน เอกพจน์แน่นอน พหูพจน์แน่นอน
เสนอชื่อ një mal (ภูเขา) ชาย (ภูเขา) มาลี (ภูเขา) Malet (ภูเขา)
กล่าวหา një mal ชาย มาลิน Malet
สัมพันธการก i / e / të / sënjë mali i / e / të / së maleve i / e / të / së malit i / e / të / së maleve
Dative një mali Maleve malit Maleve
Ablative (prej) një mali (prej) ชาย (prej) malit (prej) maleve

ต่อไปนี้แสดงการผันของคำนามผู้ชายzog (นก) ซึ่งเป็นคำนามผู้ชายที่ใช้ "u" ในเอกพจน์ที่แน่นอน:

เอกพจน์ไม่แน่นอน พหูพจน์ไม่แน่นอน เอกพจน์แน่นอน พหูพจน์แน่นอน
เสนอชื่อ një zog (นก) zogj (นก) zogu (นก) Zogjtë (นก)
กล่าวหา një zog zogj โซกุน Zogjtë
สัมพันธการก i / e / të / sënjë zogu i / e / të / së zogjve i / e / të / së zogut i / e / të / së zogjve
Dative një zogu Zogjve โซกุท Zogjve
Ablative (prej) një zogu (prej) zogjsh (prej) zogut (prej) zogjve

ตารางต่อไปนี้แสดงการเสื่อมของคำนามผู้หญิงvajzë (หญิงสาว):

เอกพจน์ไม่แน่นอน พหูพจน์ไม่แน่นอน เอกพจน์แน่นอน พหูพจน์แน่นอน
เสนอชื่อ njëvajzë (หญิงสาว) Vajza (หญิง) Vajza (หญิงสาว) Vajzat (สาว ๆ )
กล่าวหา njëvajzë Vajza Vajzën Vajzat
สัมพันธการก i / e / të / sënjë vajze i / e / të / së vajzave i / e / të / sëvajzës i / e / të / së vajzave
Dative një vajze vajzave Vajzës vajzave
Ablative (prej) një vajze (prej) vajzash (prej) vajzës (prej) vajzave

แน่นอนบทความจะถูกวางไว้หลังคำนามในขณะที่อื่น ๆ อีกหลายภาษาบอลข่านเหมือนในโรมาเนีย , มาซิโดเนียและบัลแกเรีย

  • บทความที่ชัดเจนอาจอยู่ในรูปของคำต่อท้ายคำนามซึ่งแตกต่างกันไปตามเพศและกรณี
    • ตัวอย่างเช่นในนามเอกพจน์คำนามผู้ชายเพิ่ม-iหรือคำที่ลงท้ายด้วย -g / -k / -h take -u (เพื่อหลีกเลี่ยงการทำให้เป็นประโยค):
      • mal (ภูเขา) / มาลี (ภูเขา);
      • libër (หนังสือ) / libri (หนังสือ);
      • zog (นก) / zogu (นก)
    • คำนามผู้หญิงใช้คำต่อท้าย- (i / j) a :
      • veturë (รถ) / vetura (รถ);
      • หน้าแรก (บ้าน) / shtëpia (บ้าน);
      • lule (ดอกไม้) / lulja (ดอกไม้)
  • คำนามเพศนำ-t .

แอลเบเนียได้มีการพัฒนาวิเคราะห์วาจาโครงสร้างในสถานที่ของระบบสังเคราะห์ก่อนหน้านี้สืบทอดมาจากโปรโตยุโรป ระบบที่ซับซ้อนของอารมณ์ความรู้สึก (หกชนิด) และกาล (สามห้าง่ายและการก่อสร้างที่ซับซ้อน) มีความโดดเด่นในหมู่ภาษาบอลข่าน มีสองประเภททั่วไปของการมีความผัน

คำกริยาของแอลเบเนียเช่นเดียวกับภาษาบอลข่านอื่น ๆ มีอารมณ์ " ชื่นชม " ( mënyra Habour ) ที่ใช้เพื่อบ่งบอกถึงความประหลาดใจในส่วนของผู้พูดหรือเพื่อบอกเป็นนัยว่าผู้พูดทราบเหตุการณ์โดยรายงานไม่ใช่จากการสังเกตโดยตรง . ในบางบริบทอารมณ์นี้สามารถแปลโดยใช้ภาษาอังกฤษ "ชัด"

  • Ti flet shqip. "คุณพูดภาษาแอลเบเนีย" (บ่งชี้)
  • Ti folke shqip! "คุณ(น่าแปลก) พูดภาษาแอลเบเนีย!" (ชื่นชม)
  • Rruga Eshteอี mbyllur "ถนนเป็นปิด." (บ่งชี้)
  • Rruga qenka e mbyllur " (เห็นได้ชัด)ถนนเป็นปิด." (ชื่นชม)

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการผันคำกริยาและโรคติดเชื้อของส่วนอื่น ๆ ในการพูดให้ดูลักษณะทางสัณฐานวิทยาแอลเบเนีย

ลำดับคำ

ลำดับคำภาษาแอลเบเนียค่อนข้างฟรี [ ต้องการอ้างอิง ]หากต้องการพูดว่า "Agim กินส้มทั้งหมด" ในภาษาแอลเบเนียเราอาจใช้คำสั่งใด ๆ ต่อไปนี้โดยมีความแตกต่างในทางปฏิบัติเล็กน้อย:

  • SVO : Agimi i hëngritëgjithëportokallët.
  • SOV : Agimi tëgjithëportokallët i hëngri.
  • OVS : Tëgjithëportokallët i hëngri Agimi.
  • OSV : Tëgjithëportokallët Agimi i hëngri.
  • VSO : ฉันมี Agimi tëgjithëportokallët.
  • VOS : ฉันกำลังมองหาgjithëportokallët Agimi

อย่างไรก็ตามเพื่อที่พบมากที่สุดคือเรื่องกริยาวัตถุ

คำกริยาสามารถเลือกที่จะเกิดขึ้นในตำแหน่งเริ่มต้นของประโยคโดยเฉพาะอย่างยิ่งกับคำกริยาในรูปแบบที่ไม่ใช้งาน ( forma joveprore ):

  • Parashikohet njëndërprerje "คาดว่าจะมีการหยุดชะงัก"

การปฏิเสธ

ปฏิเสธด้วยวาจาในแอลเบเนียเป็นอารมณ์ขึ้นอยู่กับลักษณะที่ใช้ร่วมกันกับบางเพื่อนภาษาอินโดยุโรปเช่นกรีก

ในประโยคบ่งชี้เงื่อนไขหรือเชิงชื่นชมการปฏิเสธจะแสดงโดยอนุภาคnukหรือs ที่อยู่หน้าคำกริยาตัวอย่างเช่น

  • Toni nuk flet anglisht "โทนี่ไม่พูดภาษาอังกฤษ";
  • Toni s'flet anglisht "โทนี่ไม่พูดภาษาอังกฤษ";
  • Nuk e di "ฉันไม่รู้";
  • S'e di "ฉันไม่รู้".

ที่ผนวกเข้ามา, ความจำเป็นประสงค์หรือไม่แน่นอนรูปแบบของคำกริยาจะเมื่อตะกี้กับอนุภาคMOS :

  • Mos harro "อย่าลืม!".

ตัวเลข

njëหนึ่ง tetëmbëdhjetë - สิบแปด
สีย้อม - สอง nëntëmbëdhjetë - สิบเก้า
ไตร / เทร - สาม njëzet— ยี่สิบ
คาเทอร์ - สี่ njëzet e një - ยี่สิบเอ็ด
เปโซ - ห้า njëzet e dy - ยี่สิบสอง
gjashtë— หก tridhjetë - สามสิบ
shtatë— เจ็ด dyzet / katërdhjetë— สี่สิบ
เตเต้ - แปด pesëdhjetë - ห้าสิบ
nëntë— เก้า gjashtëdhjetë - อายุหกสิบ
dhjetë— สิบ shtatëdhjetë - เจ็ดสิบ
njëmbëdhjetë— eleven tetëdhjetë - แปดสิบ
dymbëdhjetë - สิบสอง nëntëdhjetë— เก้าสิบ
ตัวสั่น - สิบสาม njëqind - หนึ่งร้อย
katërmbëdhjetë— สิบสี่ pesëqind - ห้าร้อย
pesëmbëdhjetë - สิบห้า njëmijë - หนึ่งพัน
gjashtëmbëdhjetë - สิบหก një milion - หนึ่งล้าน
shtatëmbëdhjetë - seventeen një miliard - หนึ่งพันล้าน

ข้อความแรกที่ไม่มีปัญหา

เมชารีแห่ง Gjon Buzuku 1554–1555

ข้อความที่รู้จักกันมากที่สุดในแอลเบเนีย:

  • ว่า " สูตร E pagëzimit " (บัพติสมาสูตร) ซึ่งวันที่กลับไป 1462 และได้รับการประพันธ์โดยพาลอิงก์เจลลี (หรือพอลลัส Angelus) (c 1417 -. 1470), อาร์คบิชอปของDurrës Engjëlliเป็นเพื่อนสนิทและที่ปรึกษาของSkanderbeg [90]มันถูกเขียนด้วยจดหมายอภิบาลสำหรับพระเถรในพระตรีเอกภาพใน Mat และอ่านเป็นอักษรละตินดังนี้: Unte paghesont premenit Atit et Birit et Spertit Senit (ภาษาแอลเบเนียมาตรฐาน: "Unëtëpagëzojnëemërtë Atit, të Birit e të Shpirtit tëShenjtë "; อังกฤษ:" I baptise you in the name of the Father and the Son and the Holy Spirit "). มันถูกค้นพบและตีพิมพ์ในปี 1915 โดยนิโคเลออรา [91]
  • Fjalori ฉันอาร์โนลฟอน Harfit ( พจนานุกรมอาร์โนลฟอนริท Harff ของ ) เป็นรายการสั้นของวลีแอลเบเนียกับคัดสรรเยอรมัน, ลงวันที่ 1496. [92]
  • เพลงที่บันทึกด้วยอักษรกรีกซึ่งดึงมาจากโคเดกซ์เก่าที่เขียนด้วยภาษากรีก เอกสารนี้เรียกอีกอย่างว่า "Perikopeja e Ungjillit tëPashkëve" หรือ "Perikopeja e Ungjillit tëShën Mateut" ("The Song of the Easter Gospel หรือ" The Song of Saint Matthew's Gospel ") แม้ว่า codex จะลงวันที่ในช่วงวันที่ 14 เพลงศตวรรษที่เขียนด้วยภาษาแอลเบเนียโดยนักเขียนนิรนามดูเหมือนจะเป็นงานเขียนในศตวรรษที่ 16 เอกสารนี้พบโดยชาวArbëreshëซึ่งอพยพไปอิตาลีในศตวรรษที่ 15 [93]
  • หนังสือเล่มแรกในภาษาแอลเบเนียคือMeshari ("The Missal") เขียนโดยGjon Buzukuระหว่างวันที่ 20 มีนาคม 1554 ถึง 5 มกราคม 1555 หนังสือเล่มนี้เขียนด้วยภาษาถิ่นGhegในอักษรละตินโดยมีอักษรสลาฟบางตัวที่ดัดแปลงให้เหมาะกับสระแอลเบเนีย หนังสือเล่มนี้ถูกค้นพบใน 1740 โดยกจอนนิโคอลล์คา ซาซิ , แอลเบเนียอาร์คบิชอปของสโกเปีย มันมี liturgies ของหลักวันหยุด นอกจากนี้ยังมีตำราของการสวดมนต์และพิธีกรรมและแค ธตำรา ไวยากรณ์และคำศัพท์นั้นล้าสมัยกว่าในตำรา Gheg ในศตวรรษที่ 17 หนังสือ 188 หน้าประกอบด้วยคำประมาณ 154,000 คำโดยมีคำศัพท์ทั้งหมดเป็น c 1,500 คำที่แตกต่างกัน ข้อความที่เป็นโบราณยังตีความได้อย่างง่ายดายเพราะมันเป็นส่วนใหญ่การแปลตำราที่รู้จักกันในบางส่วนโดยเฉพาะอย่างยิ่งของพระคัมภีร์ หนังสือเล่มนี้ยังมีทางเดินจากสดุดีที่หนังสือของอิสยาห์ที่หนังสือของเยเรมีย์ในจดหมายถึงชาวโครินธ์และภาพประกอบจำนวนมาก ความสม่ำเสมอของการสะกดดูเหมือนจะบ่งบอกถึงประเพณีการเขียนก่อนหน้านี้ สำเนาที่รู้จักกันเท่านั้นของ Meshari จะจัดขึ้นโดยห้องสมุดเผยแพร่ [94]ในปีพ. ศ. 2511 หนังสือเล่มนี้ได้รับการตีพิมพ์ด้วยคำทับศัพท์และความคิดเห็นของนักภาษาศาสตร์
  • งานแรกพิมพ์ใน Tosk แอลเบเนียเป็นMbsuame อีkrështerë (ในภาษาอิตาลี: Dottrina ริสเตีย ) โดย Leke Matrëngaหรือ (ในอิตาลี) Luca Matranga ได้รับการตีพิมพ์ในปี 1592 และเขียนในรูปแบบต้นของภาษาArbëresh (หรือที่เรียกว่า Italo-Albanian)

สคริปต์ภาษาแอลเบเนียถูกสร้างขึ้นเร็วกว่าเอกสารที่ได้รับการรับรองฉบับแรก "สูตร e pagëzimit" แต่ยังไม่มีการค้นพบ เรารู้ถึงการดำรงอยู่ของพวกเขาจากการอ้างอิงก่อนหน้านี้ ตัวอย่างเช่นพระภิกษุชาวฝรั่งเศสลงนามในบันทึก "Broccardus" ในปี ค.ศ. 1332 ว่า "แม้ว่าชาวแอลเบเนียจะมีภาษาอื่นที่แตกต่างจากภาษาละตินโดยสิ้นเชิง แต่ก็ยังใช้อักษรละตินในหนังสือทุกเล่ม " [95]

ข้อความก่อนหน้านี้มีการโต้แย้ง

อาจเป็นข้อความภาษาแอลเบเนียที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังมีชีวิตอยู่โดยเน้นด้วยสีแดงจากต้นฉบับของ Bellifortis ซึ่งเขียนโดย Konrad Kyeser ราวปี ค.ศ. 1402–1405

ในปีพ. ศ. 2510 นักวิชาการสองคนอ้างว่าพบข้อความสั้น ๆ ในภาษาแอลเบเนียแทรกอยู่ในข้อความBellifortisซึ่งเป็นหนังสือที่เขียนด้วยภาษาละตินตั้งแต่ปีค. ศ. 1402–1405 [96]

“ ดาราคนหนึ่งได้ตกอยู่ในที่แห่งหนึ่งในป่าแยกแยะดวงดาวแยกแยะให้ออก

แยกแยะดาราออกจากคนอื่น ๆ พวกเขาเป็นของเราพวกเขาเป็น
คุณเห็นไหมว่าเสียงที่ยอดเยี่ยมดังก้องอยู่ที่ไหน? ยืนข้างมัน
ฟ้าร้องนั่น มันไม่ได้ตก มันไม่ได้ตกอยู่กับคุณคนเดียวที่จะทำมัน
...
เหมือนหูไม่น่าเชื่อ ... ว่าพระจันทร์ตกเมื่อไหร่ ...
ลองห้อมล้อมสิ่งที่พุ่งออกไปไกล ๆ ...

เรียกแสงสว่างเมื่อพระจันทร์ตกและไม่มีอีกต่อไป ... "

ดร. โรเบิร์ตเอลซีผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาภาษาแอลเบเนียเห็นว่า "การแปลภาษาโรมาเนียของ Todericiu / Polena ในภาษาโรมาเนียที่ไม่ใช่ภาษาละตินแม้ว่าจะมีเบาะแสบางอย่างหากข้อความนั้นเป็นภาษาแอลเบเนีย แต่ก็เป็นเรื่องเพ้อฝันและอิงตาม การอ่านต้นฉบับที่ผิดพลาดรวมถึงการยกเว้นทั้งบรรทัด " [97]

สมัยออตโตมัน

ใน 1635 แฟรงบาร์ดี (1606-1643) ตีพิมพ์ในกรุงโรมของเขาDictionarum Latinum-epiroticumเป็นครั้งแรกที่รู้จักกันในพจนานุกรมภาษาละตินแอลเบเนีย นักวิชาการคนอื่น ๆ ที่ศึกษาภาษาในช่วงศตวรรษที่ 17 ได้แก่Andrea Bogdani (1600–1685) ผู้เขียนหนังสือไวยากรณ์ภาษาละติน - แอลเบเนียเล่มแรกNilo Katalanos (1637–1694) และคนอื่น ๆ [98]

ภาษาแอลเบเนียเป็นที่รู้จักกันในภาษาศาสตร์เชิงประวัติศาสตร์ว่าเป็นกรณีของภาษาที่แม้ว่าจะมีชีวิตรอดมาได้หลายช่วงเวลาของการปกครองของต่างชาติและการพูดหลายภาษา แต่ก็มีการเพิ่มจำนวนเงินกู้ยืมจากภาษาอื่นที่"สูงเกินสัดส่วน" และเข้ามาแทนที่คำศัพท์ดั้งเดิมส่วนใหญ่ [99]นักวิชาการบางคนแนะนำว่าแอลเบเนียดูเหมือนจะหายไปกว่า 90% ของคำศัพท์เดิมในความโปรดปรานของละติน , กรีก , สลาฟ , อิตาลีและตุรกียืม[100]แต่ตามที่นักวิชาการอื่น ๆ ร้อยละนี้คุยโวแน่นอน [101]จากอิทธิพลจากต่างประเทศทั้งหมดในแอลเบเนียสิ่งที่เข้าถึงได้ลึกที่สุดและส่งผลกระทบมากที่สุดคือการดูดซับคำยืมจากภาษาละตินในยุคคลาสสิกและผู้สืบทอดโรมานซ์ในภายหลังโดยกว่า 60% ของคำศัพท์ภาษาแอลเบเนียประกอบด้วยรากศัพท์ภาษาละตินทำให้แอลเบเนียเคย ถูกระบุผิดพลาดว่าเป็นภาษาโรมานซ์ [102]

การทำงานที่สำคัญในการฟื้นฟูโปรแอลเบเนียได้รับการทำด้วยความช่วยเหลือของความรู้ในรูปแบบเดิมของเงินกู้ยืมจากกรีกโบราณละตินและสลาฟในขณะที่ยืมกรีกโบราณมีความขาดแคลนคำยืมภาษาละตินที่มีความสำคัญมากในระบบเสียง [103]การปรากฏตัวของคำยืมจากภาษาที่ได้รับการศึกษามาเป็นอย่างดีจากช่วงเวลาก่อนที่แอลเบเนียจะได้รับการยืนยันการย้อนกลับไปสู่ยุคคลาสสิกได้รับการใช้ประโยชน์อย่างมากในการสร้างการออกเสียงสำหรับรูปแบบแอลเบเนียในสมัยโบราณและยุคกลางก่อนหน้านี้ [99]คำบางคำในคำศัพท์หลักของแอลเบเนียไม่มีรากศัพท์ที่เป็นที่รู้จักซึ่งเชื่อมโยงกับภาษาโปรโต - อินโด - ยูโรเปียนหรือภาษาต้นทางใด ๆ ที่เป็นที่รู้จักและในปีพ. ศ. ; บางคำในหมู่เหล่านี้ ได้แก่zemër (หัวใจ) และhekur (เหล็ก) [104]บางคนในหมู่สมมุติคำเหล่านี้ก่อน IE มีความคิดที่จะเกี่ยวข้องกับสมมุติก่อน IE คำตั้งต้นในประเทศเพื่อนบ้านภาษาอินโดยุโรปเช่นดอกไม้ (ดอกไม้) ซึ่งได้รับการเชื่อมโยงไม่แน่นอนละตินLiliaและกรีกleirion [105]

ระยะศัพท์ของแอลเบเนียในlexicostatisticalการวิเคราะห์ของนักภาษาศาสตร์ยูเครน Tyshchenko (ตัวเลขที่ลดลง - ความคล้ายคลึงกันสูงกว่า): 49% สโลวีเนีย 53% โรมาเนีย , 56% กรีก , 82% ฝรั่งเศส 86% มาซิโดเนีย , 86% บัลแกเรีย [106] [107]

รู้จักกับ Illyrian

  • Andena / Andes / Andio / Antis - ชื่อ Illyrian ส่วนตัวตามรากศัพท์และ-หรือมด -พบได้ทั้งในภาคใต้และ Dalmatian-Pannonian (รวมทั้งบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาในปัจจุบัน) จังหวัด onomastic; cf. Alb. andë (ภาษาถิ่นแอลเบเนียตอนเหนือหรือ Gheg) และëndë (ภาษาแอลเบเนียทางตอนใต้หรือ Tosk) "ความอยากอาหารความสุขความปรารถนาความปรารถนา"; Andiชื่อที่เหมาะสมAndizetesชาว Illyrian ที่อาศัยอยู่ในจังหวัด Panonia ของโรมัน [108]
  • aran "สนาม"; cf. Alb. อาเร ; พหูพจน์ara [109]
  • Ardiaioi / Ardiaeiชื่อของชาว Illyrian cf. Alb. ardhja "มาถึง" หรือ "โคตร" ที่เชื่อมต่อกับhardhi "เถาสาขาองุ่นเถา" กับการพัฒนาความรู้สึกคล้ายกับภาษาเยอรมัน * stamniz ความหมายทั้งลำต้นก้านต้นไม้และตระกูลเชื้อสาย อย่างไรก็ตามความไม่เพียงพอของสมมติฐานนี้ก็คือจนถึงขณะนี้ยังไม่มีความแน่นอนเกี่ยวกับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์หรือนิรุกติศาสตร์ของardhja / hardhiหรือArdiaioiเช่นเดียวกับคำอื่น ๆ อีกมากมาย [108]
  • Bilia "ลูกสาว"; cf. Alb. bijë , dial. บิแล[110]
  • Bindo / Bindusเทพ Illyrian จากBihaćบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา; cf. Alb. ผูก "เพื่อโน้มน้าว" หรือ "ทำให้เชื่อ", përbindësh "สัตว์ประหลาด" [111]
  • เด้ง "กระท่อมกระท่อม"; cf. ขนมปังอัลบัม[112]
  • brisa , "เปลือกองุ่น"; cf. Alb bërsí "lees, dregs ; mash" (brutiā ) [113]
  • Barba- "หนองน้ำ" ชื่อจากMetubarbis ; อาจเกี่ยวข้องกับ Alb bërrakë "ดินหนอง" [113]
  • Daesitiatesชื่อของชาว Illyrian เปรียบเทียบ Alb. ขีด "ram" ตามบริบทกับ"ace" ในภาษาสลาโวนิกใต้ซึ่งอาจแสดงถึงการยืมและดัดแปลงจาก Illyrian (หรือภาษาโบราณอื่น ๆ ) [108]
  • mal , "ภูเขา"; cf. อัลมัล[114]
  • บาร์ดี , "ขาว"; cf. อัลบาร์เดอ[115]
  • drakoina "อาหารมื้อเย็น"; cf. Alb. ดาร์เดรค[19]
  • drenis , "กวาง"; cf. Alb dre, dreni [112]
  • delme "แกะ"; cf. Alb Dele , Gheg ภาษาDelme [116]
  • ดาร์ด "ลูกแพร์"; cf. อัลบาร์เดอ[117]
  • Hyllus (ชื่อของกษัตริย์ Illyrian); cf. Alb. yll ( hyllในภาษาเหนือบางภาษา) "star" และ Alb hyj "พระเจ้า" ชื่อที่เหมาะสมของYlli [19]
  • sīca , "กริช"; cf. Alb thikëหรือthika "มีด" [118]
  • Ulc- , "หมาป่า" (pln. Ulcinium ); cf. Alb ujk "หมาป่า", ulk (ภาษาถิ่นเหนือ) [119]
  • loúgeon , "สระ"; cf. Alb lag , legen "เปียกแช่อาบน้ำล้าง" (lauga ), lëgatë "pool" (leugatâ ), lakshte "dew" (< PAaughista ) [120]
  • mag- "ดี"; cf. Alb. ฉัน "ใหญ่มาก" [113]
  • mantía " bramblebush "; เก่าและหน้าปัด Alb mandë "berry, mulberry" (mod. Alb mën, man ) [ ต้องการอ้างอิง ]
  • แรด , "หมอก, หมอก"; cf. Old Alb ren "cloud" (mod. Alb re, rê ) (rina ) [121]
  • Vendum "สถานที่"; cf. โปรโต - อัลบี. wen-ta (Mod. Alb. vend) [19]

อิทธิพลทางภาษาในยุคแรก ๆ

เร็วที่สุดเท่าที่ยืมส่วนร่วมในแอลเบเนียมาจากDoric กรีก , [122]ในขณะที่มีอิทธิพลต่อการที่แข็งแกร่งมาจากภาษาลาติน ตามที่ Matthew C. Curtis คำยืมไม่จำเป็นต้องระบุตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของบรรพบุรุษของภาษาแอลเบเนีย [123]อย่างไรก็ตามตามที่นักภาษาศาสตร์คนอื่น ๆ พูดคำที่ยืมมาสามารถช่วยให้เข้าใจเกี่ยวกับสถานที่กำเนิดและวิวัฒนาการของภาษาแอลเบเนีย [124] [125]นักวิชาการบางคนโต้แย้งว่าแอลเบเนียมีต้นกำเนิดมาจากพื้นที่ที่ตั้งอยู่ทางตะวันออกของการแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์ในปัจจุบันเนื่องจากคำศัพท์ทั่วไปหลายรายการที่พบระหว่างภาษาแอลเบเนียและภาษาโรมาเนีย อย่างไรก็ตามมันไม่จำเป็นต้องกำหนดประวัติศาสตร์ลำดับวงศ์ตระกูลของภาษาแอลเบเนียและไม่ได้ยกเว้นความเป็นไปได้ของการปรากฏตัวของโปรโต - แอลเบเนียทั้งในดินแดนIllyrianและThracian [126]

ช่วงเวลาที่โปรโต - แอลเบเนียและละตินมีปฏิสัมพันธ์กันนั้นยืดเยื้อยาวนานตั้งแต่ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราชถึงคริสต์ศตวรรษที่ 5 [57]ในช่วงเวลานี้คำยืมสามารถแบ่งออกเป็นสามชั้นโดยคร่าวๆชั้นที่สองเป็นชั้นที่ใหญ่ที่สุด ครั้งแรกและเล็กที่สุดเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่มีปฏิสัมพันธ์ที่มีนัยสำคัญน้อยกว่า ช่วงสุดท้ายซึ่งอาจเกิดขึ้นก่อนการรุกรานของชาวสลาฟหรือแบบดั้งเดิมก็มีจำนวนการกู้ยืมที่น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด แต่ละชั้นมีลักษณะการรักษาที่แตกต่างกันของสระส่วนใหญ่: ชั้นแรกเป็นไปตามวิวัฒนาการของโปรโต - แอลเบเนียในช่วงต้นเป็นภาษาแอลเบเนีย ในขณะที่ชั้นต่อมาสะท้อนให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของเสียงสระเฉพาะถิ่นเป็นภาษาละตินตอนปลาย (และน่าจะเป็นProto-Romance ) การเปลี่ยนแปลงรูปแบบอื่น ๆ รวมถึงการทำให้ตรงกันของการลงท้ายกรณีนามหลายคำโดยเฉพาะอย่างยิ่งในรูปพหูพจน์เช่นเดียวกับเพดานปากขนาดใหญ่

ช่วงเวลาสั้น ๆ ตามมาระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 7 ถึง 9 ซึ่งมีการกู้ยืมมาจากสลาฟทางตอนใต้ซึ่งบางส่วนเกิดการเปลี่ยนแปลง "oa" ในรูปแบบสมัยใหม่ของกลุ่มภาษานี้ เริ่มในช่วงหลังศตวรรษที่ 9 มีช่วงเวลาหนึ่งที่มีลักษณะการติดต่อกับชาวโปรโต - โรมาเนียที่ยืดเยื้อ(หรือ " Vlachs ") แม้ว่าการยืมคำศัพท์ดูเหมือนจะเป็นด้านเดียว: จากแอลเบเนียเป็นโรมาเนีย การยืมดังกล่าวบ่งชี้ว่าชาวโรมาเนียอพยพจากพื้นที่ที่ส่วนใหญ่เป็นชาวสลาฟ (เช่นบัลแกเรียตอนกลาง) ไปยังพื้นที่ที่มีผู้พูดภาษาแอลเบเนียเป็นส่วนใหญ่ (เช่นดาร์ดาเนียซึ่ง Vlachs บันทึกไว้ในศตวรรษที่ 10) [ ต้องการอ้างอิง ]การเคลื่อนไหวของพวกเขาน่าจะเกี่ยวข้องกับการขยายอาณาจักรบัลแกเรียไปยังแอลเบเนียในช่วงเวลานั้น

เงินกู้กรีกในช่วงต้น

มีคำยืมภาษากรีกโบราณ 30 คำในภาษาแอลเบเนีย [127]หลายสิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงภาษาถิ่นที่เปล่งออกมาจากความปรารถนาของมันเช่นเดียวกับภาษามาซิโดเนีย คำยืมอื่น ๆ ได้แก่ Doric; คำเหล่านี้ส่วนใหญ่หมายถึงสินค้าโภคภัณฑ์และสินค้าการค้าและอาจมาจากการค้ากับคนกลางที่สูญพันธุ์ไปแล้วในขณะนี้ [122]

  • เบลเทอ ; "รังผึ้ง" mélitta "bee" (เทียบกับ Ionic mélissa ) [128]
  • Drapër ; "เคียว" <( กรีกตะวันตกเฉียงเหนือ ) drápanon [129] [122]
  • คัมบูล ; "พลัม" < kokkúmelon [129]
  • ลาเคอร์ ; "กะหล่ำปลีผักสีเขียว" < lákhanon "green; vegetable" [130]
  • lëpjetë ; "orach ท่าเรือ" < lápathon [131]
  • เลวา (lyej) ; "ทาน้ำมัน" <* liwenj <* elaiwā elai (w) ṓn "oil" [ ต้องชี้แจง ]
  • โมเคอร์ ; " millstone " <(ตะวันตกเฉียงเหนือ) mākhaná "อุปกรณ์เครื่องมือ" [127] [122]
  • มอลเลอร์ ; "แอปเปิ้ล" < mēlon "ผลไม้" [132]
  • pjepër ; "แตงโม" < pépōn [122]
  • พรี ; "ต้นหอม" < práson [130]
  • shpellë ; "ถ้ำ" < spḗlaion
  • trumzë ; "โหระพา" <(ตะวันตกเฉียงเหนือ) thýmbrā , thrýmbrē [129]
  • เพลล์ก ; "สระน้ำ" < pélagos " ทะเลหลวง " [133]
  • เวอร์ ; "ไวน์" <* woínā [122]

คำต่อไปนี้มาจากภาษาถิ่นของกรีกโดยไม่มีการยืนยันที่สำคัญเรียกว่า "Makedonian" เพราะคล้ายกับสำนวนพื้นเมืองของประชากรที่พูดภาษากรีกในอาณาจักร Argead: [122]

  • อังการิ ; "corvée" <* ẚngareíā ( ἀγγαρεία ) [122]
  • pëllëmbë ; "ฝ่ามือ" <* palámā [122]
  • llërë ; "ศอก" <* ὠlénā [122]
  • Brukë ; "มะขาม" <* mīrýkhā [122]
  • mëllagë ; 'mallow' <* malákhā (ที่มีการสะท้อนกลับของ / ɡ / สำหรับภาษากรีก <χ> ซึ่งบ่งบอกถึงการเปล่งเสียงภาษาถิ่นของสิ่งที่มาจากภาษากรีกซึ่งเป็นแรงบันดาลใจจากภาษากรีก) [122]
  • maraj "ยี่หร่า" <* márathrion (CF โรมาเนียmarariu , อิออนmárathron ; กับความเรียบง่ายของชาวแอลเบเนีย-dri̯-เพื่อ -j- สะท้อนให้เห็นถึงว่าก่อนหน้านี้ * udri̯omเพื่อujë "น้ำ") [122]
  • พันธุ์ "ต้นสน" < brathy "savin" โดยมีแบรดโรมาเนียที่มีถิ่นกำเนิดภาษากรีกเหมือนกันกรีกเองก็เป็นแหล่งที่มาของชาวเซมิติกขั้นสูงสุด[122]

อิทธิพลของละติน

รากศัพท์ภาษาละตินทั้งหมดประกอบด้วยมากกว่า 60% ของศัพท์ภาษาแอลเบเนีย [102]ประกอบด้วยรายการคำศัพท์หลักที่ใช้บ่อยหลายรายการ ได้แก่shumë ("very" จากภาษาละตินsummus ), pak ("ไม่กี่", paucusละติน), ngushtë ("narrow", Latin angustus ), pemë ("tree", pomaละติน), vij ("to come", Latin venio ), rërë ("sand", Latin arena ), drejt ("straight", Latin " directus "), kafshë ("beast", Latin causaแปลว่า "สิ่ง" ) และlarg ("ห่างไกล", ลาร์กัสละติน)

Jernej Kopitar (1780–1844) เป็นคนแรกที่สังเกตเห็นอิทธิพลของภาษาละตินที่มีต่อชาวแอลเบเนียและอ้างว่า "คำยืมภาษาละตินในภาษาแอลเบเนียมีการออกเสียงในช่วงเวลาของจักรพรรดิออกัสตัส" [134] Kopitar ให้ตัวอย่างเช่นแอลเบเนียqiqer 'ถั่วเขียว' มาจากภาษาละตินcicer , qytet 'เมืองเมือง' จากcivitas , peshk 'ปลา' จากpiscisและshigjetë 'ลูกศรจากธนู การออกเสียงอย่างหนักของภาษาละติน⟨c⟩และ⟨g⟩จะยังคงอยู่ในรูปแบบเพดานปากและ velar ในคำยืมภาษาแอลเบเนีย กุสตาฟเมเยอร์ (พ.ศ. 2431) [135]และวิลเฮล์มเมเยอร์ - ลือบเค่ (พ.ศ. 2457) [136]ได้ยืนยันเรื่องนี้ในเวลาต่อมา เมเยอร์ตั้งข้อสังเกตถึงความคล้ายคลึงกันระหว่างคำกริยาภาษาแอลเบเนียshqipoj "เพื่อพูดให้ชัดเจนแจกแจง " และshqiptoj "เพื่อออกเสียงพูดชัดแจ้ง" และคำภาษาละตินexcipio (แปลว่า "ยินดีต้อนรับ") ดังนั้นเขาเชื่อว่าคำว่าShqiptar "คนแอลเบเนีย" ได้มาจากshqipojซึ่งจะได้มาจากคำภาษาละตินexcipere Johann Georg von Hahnนักภาษาศาสตร์ชาวออสเตรียได้เสนอสมมติฐานเดียวกันนี้ในปี พ.ศ. 2397 [137]

นอกจากนี้Eqrem Çabejยังสังเกตเห็นองค์ประกอบภาษาละตินโบราณในภาษาแอลเบเนีย: [138]

  1. ละติน / au / กลายเป็นแอลเบเนีย / a / ในคำยืมแรกสุด: aurumar 'gold'; gaudiumgaz 'ความสุข'; lauruslar 'ลอเรล' ละติน / au / ถูกเก็บไว้ในการให้กู้ยืมเงินในภายหลัง แต่การเปลี่ยนแปลงในทางที่คล้ายกับกรีก : กิตติมศักดิ์ 'สิ่ง' → kafshëสิ่ง'; สัตว์เดรัจฉาน '; ยกย่องlavd .
  2. ละติน / oː / กลายเป็นภาษาแอลเบเนีย / e / ในภาษาละตินที่เก่าแก่ที่สุด: pōmuspemë 'fruit tree'; hōraora 'ชั่วโมง' การกลายพันธุ์ที่คล้ายคลึงกันเกิดขึ้นจากโปรโต - อินโด - ยูโรเปียนเป็นแอลเบเนีย PIE * nōsกลายเป็นแอลเบเนียne 'we', PIE * oḱtō + ต่อท้าย-ti-กลายเป็นแอลเบเนียtetë 'eight' เป็นต้น
  3. พยางค์ภายในและเริ่มต้นละตินหนักกลายเป็นหายไปในแอลเบเนีย: Cubituskub 'ข้อศอก'; Medicusmjek 'แพทย์'; palūdem 'บึง' → VL padūlepyll 'ป่า' การกลายพันธุ์ที่คล้ายคลึงกันเกิดขึ้นจากโปรโต - อินโด - ยูโรเปียนเป็นแอลเบเนีย ในทางตรงกันข้ามในคำยืมภาษาละตินในภายหลังพยางค์ภายในจะยังคงอยู่: paganuspagan ; plagaplagë 'wound' ฯลฯ
  4. ละติน / tj /, / dj /, / kj / palatalized เป็นแอลเบเนีย / s /, / z /, / c /: vitiumves 'Vice; กังวล '; rationemarsye 'เหตุผล'; รัศมีrreze 'ray; พูด '; faciesfaqe 'หน้า, แก้ม'; sociusshok 'mate, comrade', shoq 'husband' ฯลฯ ในทางกลับกันภาษาละติน / s / ถูกเปลี่ยนเป็น / ʃ / ในภาษาแอลเบเนีย

Haralambie Mihăescuแสดงให้เห็นว่า:

  • บาง 85 คำภาษาละตินจะมีชีวิตรอดในแอลเบเนีย แต่ไม่ (ตามที่ได้รับมรดก) ในภาษาโรแมนติก ตัวอย่างบางส่วน ได้แก่celsydriภาษาละตินตอนปลาย→ dial kulshedërkuçedër 'hydra', hībernusvërri 'winter pasture', sarcinārius 'ใช้สำหรับบรรจุ, โหลด' → shelqëror 'ส้อมจิ้ม, ตะแกรง, ที่แขวนส้อม', Solanum 'nightshade', สว่าง. 'พืชดวงอาทิตย์' → shullë (r) 'ที่ที่มีแดดออกจากลม, พื้นที่อาบแดด', splēnēticusshpretkë 'spleen', trifurcustërfurk 'pitchfork' [139]
  • คำศัพท์ภาษาละตินในภาษาแอลเบเนีย 151 คำไม่ได้สืบทอดมาในภาษาโรมาเนีย ตัวอย่าง ได้แก่ ละตินAmicus →แอลเบเนียMIK 'เพื่อน' inimicusอาร์มิก 'ศัตรูศัตรู' rationemarsye , benedicerebekoj , Bubulcus 'ชาวนา, คนเลี้ยงสัตว์' → กลุ่ม , bujk 'ชาวนา' calicisqelq 'ดื่มแก้ว ' Castellumkështjellë 'ปราสาท' ร้อยqind 'ร้อย' กางเกงGJEL 'ไก่' iunctūragjymtyrë ' กิ่ง; joint ', medicusmjek ' doctor ', retemrrjetë ' net ', spērāre → dial. shp (ë) rej shpresoj 'to hope' pres 'await', Voluntās ( Voluntātis ) → vullnet 'will; อาสาสมัคร '. [140]
  • คำศัพท์ของคริสตจักรแอลเบเนียบางคำมีลักษณะการออกเสียงซึ่งแสดงให้เห็นถึงการยืมมาจากภาษาละตินในยุคแรก ๆ ตัวอย่าง ได้แก่ แอลเบเนียbekoj 'ให้พรจากbenedīcere , engjëll 'แองเจิล' จากAngelus , kishë ' คริสตจักรจากการชุมนุม , ฉันkrishterëคริสเตียนจากคริสเตียน , kryq 'ข้าม' จากปม ( ฺส ), (เก่า) กรอง ' แท่นบูชา' มาจากภาษาละตินaltārium , mallkoj ' สาปแช่งจากmaledīcere , meshë 'มวลจากมิสสะ , Murg ' พระภิกษุสงฆ์จากmonacus , peshkëp 'บิชอปจากepiscopusและungjill ' พระกิตติคุณจากEvangelium [141]

ผู้เขียนคนอื่น ๆ[142]ได้ตรวจพบคำยืมภาษาละตินในภาษาแอลเบเนียที่มีรูปแบบเสียงโบราณตั้งแต่ศตวรรษที่ 1 [ ต้องชี้แจง ]ตัวอย่างเช่นเส้นรอบวงอานของแอลเบเนียqingël (ë) ; ผู้เฒ่าคนแคระ 'จากละตินcingulaและแอลเบเนียe vjetër ' แก่ชรา; อดีตจากvjetแต่ได้รับอิทธิพลจากภาษาละตินveteris ภาษาโรแมนติกได้รับการถ่ายทอดคำพูดเหล่านี้จากสัปดนละติน: cingulaกลายโรมาเนียCHINGA 'เอว; อานเส้นรอบวง' และสัปดนละตินveterānusกลายโรมาเนียBatran 'เก่า'

ภาษาแอลเบเนียบาสก์และภาษาเซลติกที่ยังมีชีวิตอยู่เช่นเบรตันและเวลช์เป็นภาษาที่ไม่ใช่ภาษาโรมานซ์ในปัจจุบันซึ่งมีองค์ประกอบละตินที่ครอบคลุมตั้งแต่สมัยโรมันโบราณซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงเสียงที่เกี่ยวข้องกับภาษา ภาษาอื่น ๆ ในหรือใกล้กับพื้นที่โรมันเดิมเข้ามาในที่เกิดเหตุในภายหลัง (ภาษาตุรกีภาษาสลาฟภาษาอาหรับ) หรือยืมมาจากภาษาละตินเพียงเล็กน้อยแม้ว่าจะอยู่ร่วมกับภาษานั้นก็ตาม (กรีกเยอรมัน) แม้ว่าภาษาเยอรมันจะมีคำยืมภาษาละตินโบราณบางคำ ( Fenster 'window', Käse 'cheese', Köln )

นักวิชาการชาวโรมาเนียเช่น Vatasescu และ Mihaescu โดยใช้การวิเคราะห์ศัพท์ของภาษาแอลเบเนียได้ข้อสรุปว่าชาวแอลเบเนียได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาษาโรมานซ์ที่สูญพันธุ์ซึ่งแตกต่างจากภาษาโรมาเนียและดัลเมเชียเนื่องจากคำภาษาละตินที่ใช้กันทั่วไปเฉพาะในภาษาโรมาเนียและภาษาแอลเบเนียมีจำนวนน้อยกว่าคำที่ใช้กันทั่วไปในภาษาแอลเบเนียและโรมานซ์ตะวันตกเท่านั้น Mihaescu ให้เหตุผลว่าภาษาแอลเบเนียมีวิวัฒนาการในภูมิภาคที่มีการติดต่อกับภูมิภาคโรมานซ์ตะวันตกมากกว่าที่พูดภาษาโรมาเนีย ภูมิภาคและตั้งอยู่ในภูมิภาคนี้ในวันปัจจุบันแอลเบเนียโคโซโวและตะวันตกมาซิโดเนียทอดไปทางทิศตะวันออกBitolaและPristina [143]

เงินกู้อื่น ๆ

สันนิษฐานว่า[ โดยใคร? ]ที่กรีกและบอลข่านละติน (บรรพบุรุษของโรมาเนียและภาษาอื่น ๆ บอลข่านโรแมนติก) ออกแรงอิทธิพลมากในแอลเบเนีย ตัวอย่างคำที่ยืมมาจากภาษาละติน: qytet (เมือง), qiell (ท้องฟ้า), mik (เพื่อน), kape ditën (ยึดวัน)

หลังจากชาวสลาฟเข้ามาในคาบสมุทรบอลข่านแล้วภาษาสลาฟก็กลายเป็นแหล่งคำยืมเพิ่มเติม การเพิ่มขึ้นของจักรวรรดิออตโตมันหมายถึงคำภาษาตุรกีที่หลั่งไหลเข้ามา นอกจากนี้ยังรวมถึงการยืมคำภาษาเปอร์เซียและภาษาอาหรับผ่านภาษาตุรกี ชื่อบุคคลของตุรกีบางชื่อเช่นอัลตินเป็นชื่อสามัญ มีคำยืมจากภาษากรีกสมัยใหม่โดยเฉพาะทางตอนใต้ของแอลเบเนีย คำยืมจำนวนมากถูกแทนที่ด้วยคำที่มีรากศัพท์ภาษาแอลเบเนียหรือคำในภาษาละติน (สากล) สมัยใหม่

โกธิค

แอลเบเนียยังเป็นที่รู้จักกันมีชุดเล็ก ๆ ของเงินกู้ยืมจากกอธิคด้วยสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมก่อนเข้าสู่เรื่องที่ทำโดยNorbert Jokl [144]และซิกมุนด์ Feist , [145]แม้ว่าเงินให้กู้ยืมดังกล่าวได้รับการอ้างว่าก่อนหน้านี้ในศตวรรษที่ 19 โดยนักภาษาศาสตร์ต้นเช่นกุสตาฟเมเยอร์ . หลายคำที่อ้างว่าเป็นโกธิคได้ถูกนำมาประกอบกับต้นกำเนิดอื่น ๆ โดยนักภาษาศาสตร์ของแอลเบเนียในเวลาต่อมา ( ไขมันและทูเฟแม้ว่าจะใช้สำหรับการอ้างสิทธิ์ที่สำคัญโดย Huld ในปี 1994 แต่ปัจจุบันมีสาเหตุมาจากภาษาละติน) [146]หรืออาจเป็นภาษาพื้นเมืองแทน เป็นภาษาแอลเบเนียซึ่งสืบทอดมาจากโปรโต - อินโด - ยูโรเปียน [147]วันนี้เป็นที่ยอมรับว่ามีคำศัพท์จากภาษากอธิคในภาษาแอลเบเนียอยู่สองสามคำ แต่ส่วนใหญ่แล้วพวกมันมีน้อยเพราะชาวกอ ธ มีการติดต่อกับชาวบอลข่านน้อย [148]

มาร์ตินฮัลด์[149]ปกป้องความสำคัญของการกู้ยืมแบบกอธิคที่เบาบางเป็นที่ยอมรับสำหรับการศึกษาภาษาแอลเบเนียอย่างไรก็ตามการโต้แย้งว่าโกธิคเป็นภาษาโพสต์โรมันและ "ก่อนออตโตมัน" ที่ชัดเจนเพียงภาษาเดียวรองจากภาษาละตินที่มีอิทธิพลโดดเด่นในศัพท์แอลเบเนีย (อิทธิพล ของภาษาสลาฟมีทั้งก่อนออตโตมันและออตโตมัน) [149]เขาระบุว่าคำพูดแบบกอธิคในแอลเบเนียมีสาเหตุมาในช่วงปลายศตวรรษที่สี่และห้าต้นในระหว่างการรุกรานของกลุ่มต่าง ๆ ที่พูดกอธิคของคาบสมุทรบอลข่านภายใต้Alaric , เดเซอร์และTheodoric เขาระบุว่าแอลเบเนียโกธิคเป็นหลักฐานในการสั่งซื้อการพัฒนาภายในโปรโต - แอลเบเนียในเวลานี้: ตัวอย่างเช่นเขาระบุว่าโปรโต - แอลเบเนียในขั้นตอนนี้ได้เปลี่ยน / uː / เป็น [y] แล้วเนื่องจากคำแบบกอธิคที่มี / uː / สะท้อนด้วย / u / ในภาษาแอลเบเนียไม่ใช่ / y / ตามที่เห็นในคำยืมภาษาละตินและภาษากรีกโบราณส่วนใหญ่ แต่ยังไม่พบการเปลี่ยน / t͡s / เป็น / θ / เนื่องจากคำยืมจากคำแบบกอธิคด้วย / θ / replace / θ / ด้วย / t / หรือเสียงปิดอื่น ๆ [149]

คำที่มีชื่อเสียงซึ่งยังคงเป็นผลมาจากภาษากอธิคในภาษาแอลเบเนียโดยแหล่งข้อมูลสมัยใหม่หลายแหล่ง ได้แก่ :

  • tirk "รู้สึกสนับแข้ง, สักหลาดสีขาว" (CF โรมาเนียtureac "ด้านบนของบูต") <โกธิค * θiuh-brōks- [148] [150]หรือ * θiuhbrōkeis, [149] CF เก่าเยอรมันtheobrach "สนับแข้ง" [150]
  • shkumë "foam" [151] * skūm- , [149]อาจจะผ่านตัวกลางใน Romance * scuma [152]
  • gardh "รั้วสวน" [153]ถือเป็นคำพื้นเมืองของแอลเบเนีย[154]ที่ยืมมาเป็นภาษาโรมาเนียว่าจี๊ด[155] [156]หรือมาจากคำโรมานซ์ที่ยืมมาจากการ์ดแบบกอธิค[157]
  • zverk "ต้นคอหลังคอ" <โกธิค * swairhs ; [158]คำ "ยาก" ที่มีหลายอย่างถูกนำมาประกอบเป็นอย่างอื่น (ด้วยปัญหาการออกเสียง) กับการพัฒนาแบบเซลติกกรีกหรือพื้นเมือง [159]
  • Horr "วายร้ายตัวโกง" และhorre "โสเภณี" <โกธิค * hors "ชู้, CF อร์สโบราณHora "โสเภณี" [160]
  • punjashë "กระเป๋า" จิ๋วpunjë <โกธิคpuggs "กระเป๋า" [161]

รูปแบบในการกู้ยืม

แม้ว่าแอลเบเนียจะมีลักษณะการดูดซับของเงินกู้ยืมจำนวนมากแม้ในกรณีของภาษาลาตินจะเจาะลึกเข้าไปในคำศัพท์หลักแต่เขตความหมายบางอย่างก็ยังคงต้านทานได้ดีกว่า ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการจัดระเบียบทางสังคมมักจะถูกเก็บรักษาไว้แม้ว่าจะไม่ใช่คำที่เกี่ยวข้องกับองค์กรทางการเมืองในขณะที่ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการค้าล้วนได้รับการยืมหรือสร้างสรรค์ [162]

Hydronyms นำเสนอภาพที่ซับซ้อน คำว่า "ทะเล" ( det ) มีถิ่นกำเนิดและเป็นนวัตกรรม "Albano-Germanic" ที่อ้างถึงแนวคิดเรื่องความลึก แต่มีการยืมคำศัพท์เกี่ยวกับการเดินเรือจำนวนมาก คำที่อ้างถึงลำธารขนาดใหญ่และริมฝั่งมักจะเป็นเงินกู้ แต่lumë ("แม่น้ำ") เป็นคำพื้นเมืองเช่นเดียวกับrrymë (การไหลของน้ำ) คำสำหรับลำธารขนาดเล็กและแอ่งน้ำนิ่งมักเป็นคำพื้นเมือง แต่คำว่า "สระน้ำ" อันที่จริงแล้วpellgเป็นลูกหลานของคำภาษากรีกโบราณที่เปลี่ยนความหมายโดยใช้คำว่า "ทะเลสูง" ซึ่งบ่งบอกถึงการเปลี่ยนสถานที่หลังจากการติดต่อของกรีก ชาวแอลเบเนียยังคงรักษามาตั้งแต่โปรโต - อินโด - ยูโรเปียนคำศัพท์เฉพาะที่หมายถึงป่าริมแม่น้ำ ( gjazë ) เช่นเดียวกับคำว่าหนองน้ำ อยากรู้อยากเห็นชาวแอลเบเนียยังคงรักษาคำศัพท์ดั้งเดิมสำหรับ "อ่างน้ำวน" "บ่อน้ำ" และ (ในน้ำ) "ที่ลึก" ทำให้ Orel คาดเดาได้ว่าUrheimatชาวแอลเบเนียน่าจะมีน้ำวนและความลึกที่เป็นอันตรายมากเกินไป [163]

เกี่ยวกับป่าไม้คำสำหรับพระเยซูเจ้าและพุ่มไม้ส่วนใหญ่เป็นคำพื้นเมืองเช่นเดียวกับคำว่า "ต้นไม้ชนิดหนึ่ง" "เอล์ม" "โอ๊ก" "บีช" และ "ลินเดน" ในขณะที่ "แอช", "เกาลัด", "เบิร์ช" , "ต้นเมเปิล", "ต้นไม้ชนิดหนึ่ง" และ "วิลโลว์" เป็นเงินกู้ [164]

คำศัพท์เครือญาติดั้งเดิมของอินโด - ยูโรเปียนถูกเปลี่ยนรูปแบบใหม่อย่างสิ้นเชิง การเปลี่ยนแปลงรวมถึงการเปลี่ยนจาก "แม่" เป็น "น้องสาว" และมีความละเอียดถี่ถ้วนจนมีเพียงสามคำเท่านั้นที่ยังคงใช้หน้าที่เดิมคือคำว่า "ลูกเขย" "แม่ยาย" และ "พ่อตา - กฎหมาย". คำทั้งหมดสำหรับเครือญาติทางสายเลือดที่สอง ได้แก่ "ป้า" "ลุง" "หลานชาย" "หลานสาว" และคำสำหรับหลานเป็นคำยืมโบราณจากภาษาละติน [165]

ชาวโปรโต - อัลเบเนียดูเหมือนจะเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์โคเนื่องจากคำศัพท์พื้นเมืองที่เก็บรักษาไว้มากมายเกี่ยวกับการผสมพันธุ์วัวการรีดนมและอื่น ๆ ในขณะที่คำที่เกี่ยวข้องกับสุนัขมักจะถูกยืม มีการเก็บรักษาคำหลายคำเกี่ยวกับม้าไว้ แต่คำว่าม้านั้นเป็นคำยืมภาษาละติน [166]

  1. ^ ภาษาร่วมทางการ
  2. ^ โคโซโวเป็นเรื่องของดินแดนพิพาทระหว่างสาธารณรัฐโคโซโวและสาธารณรัฐเซอร์เบีย สาธารณรัฐโคโซโวหงส์ประกาศเอกราชที่ 17 กุมภาพันธ์ 2008เซอร์เบียยังคงอ้างว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนอธิปไตยของตัวเอง รัฐบาลทั้งสองเริ่มความสัมพันธ์ปกติในปี 2013 เป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงบรัสเซลส์ 2013 โคโซโวเป็นอยู่ในปัจจุบัน (ซึ่งบันทึกด้วยตนเองการปรับปรุง)ได้รับการยอมรับในฐานะที่เป็นรัฐเอกราชโดย 98จาก 193ประเทศสมาชิกสหประชาชาติ โดยรวมแล้ว 113ประเทศสมาชิกสหประชาชาติยอมรับโคโซโวในบางจุดซึ่ง 15 ประเทศได้ถอนการยอมรับในเวลาต่อมา

  1. ^ a b c d e ไคลน์จาเร็ด; ไบรอันโจเซฟ; Fritz, Matthias (2018). คู่มือภาษาศาสตร์อินโด - ยูโรเปียนเชิงเปรียบเทียบและเชิงประวัติศาสตร์ . Walter de Gruyter น. 1800. ISBN 9783110542431.
  2. ^ a b c d Rusakov 2017 , p. 552.
  3. ^ “ ภาษาและอักษรข้อ 13” . รัฐธรรมนูญของมอนเตเนโก WIPO 19 ตุลาคม 2550 เซอร์เบียบอสเนียแอลเบเนียและโครเอเชียจะถูกนำไปใช้อย่างเป็นทางการด้วย
  4. ^ Franceschini 2014 , PP. 533-534 [1]
  5. ^ "การประยุกต์ใช้กฎบัตรในเซอร์เบีย" (PDF) กฎบัตรยุโรปสำหรับภาษาในภูมิภาคหรือภาษาชนกลุ่มน้อย 11 มิถุนายน 2556. หน้า 4–5, 9.
  6. ^ ฟรานเชสชินี, ริต้า (2014). "อิตาลีและภูมิภาคที่พูดภาษาอิตาลี" ในFäcke, Christiane (ed.) คู่มือการใช้งานภาษาการได้มาซึ่ง Walter de Gruyter GmbH. น. 546. ISBN 9783110394146.
  7. ^ "การจองและการประกาศสำหรับสนธิสัญญา No.148 - กฎบัตรสำหรับภูมิภาคยุโรปหรือภาษาชนกลุ่มน้อย" สภายุโรป สภายุโรป. สืบค้นจากต้นฉบับเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2558 . สืบค้นเมื่อ3 ธันวาคม 2558 .
  8. ^ Fatjona Mejdini (3 พฤษภาคม 2556). "แอลเบเนียมีวัตถุประสงค์เพื่อลงทะเบียนขนาดใหญ่พลัดถิ่นของมัน" บอลข่าน Insight . สืบค้นเมื่อ17 มกราคม 2560 .
  9. ^ a b c d Fortson IV 2011 , p. 446.
  10. ^
    • Ceka, Neritan (2005), The Illyrians to the Albanians , Publ. บ้าน Migjeni, ISBN 99943-672-2-6
    • Thunmann, Johannes E. "Untersuchungen uber die Geschichte der Oslichen Europaischen Volger". Teil, Leipzig, 1774
    • ดู Malcolm, Noel ต้นกำเนิด: Serbs, Vlachs และ Albanians มัลคอล์มมีความเห็นว่าภาษาแอลเบเนียเป็นภาษาถิ่นของอิลลิเรียนที่เก็บรักษาไว้ในดาร์ดาเนียจากนั้น (อีกครั้ง -?) ก็พิชิตที่ราบลุ่มแอลเบเนีย
    • ภาษาและวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน: บทนำโดย Benjamin W.Fortson Edition: 5, ภาพประกอบจัดพิมพ์โดย Wiley-Blackwell, 2004 ไอ 1-4051-0316-7 , ไอ 978-1-4051-0316-9
    • Stipčevićอเล็กซานเดอร์ Iliri (พิมพ์ครั้งที่ 2). ซาเกร็บ, 1989 (ตีพิมพ์เป็นภาษาอิตาลีในชื่อ "Gli Illiri")
    • NGL Hammond ความสัมพันธ์ของ Illyrian แอลเบเนียกับกรีกและโรมัน ในมุมมองของแอลเบเนียแก้ไขโดย Tom Winnifrith สำนักพิมพ์เซนต์มาร์ตินนิวยอร์ก 2535
    • สารานุกรมวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียนโดย JP Mallory, Douglas Q. Adams Edition: ภาพประกอบจัดพิมพ์โดย Taylor & Francis, 1997 ไอ 1-884964-98-2 , ไอ 978-1-884964-98-5
  11. ^ บียาร์ฟรานซิสโก (2539) Los indoeuropeos y los orígenes de Europa (in สเปน). มาดริด: Gredos น. 313–314, 316. ISBN 84-249-1787-1.
  12. ^ มัลเลอรี่และอดัมส์ 1997พี 9; ฟอร์สัน 2004
  13. ^ Demiraj, B.; เอสโปซิโต, A. (2552). "แอลเบเนีย". ในบราวน์คี ธ ; Ogilvie, Sarah (eds.) สารานุกรมภาษาของโลกโดยสังเขป . เอลส์เวียร์. น. 23 . ISBN 978-0-08-087774-7.
  14. ^ ฟอร์สันเบนจามินดับเบิลยู (2004). ภาษาอินโดยุโรปและวัฒนธรรม: แนะนำ สำนักพิมพ์ Blackwell. น. 390. ISBN 1-4051-0315-9. สืบค้นเมื่อ28 พฤษภาคม 2553 . แอลเบเนียจัดตั้งสาขาอินโด - ยูโรเปียนของตนเอง เป็นสาขาสุดท้ายที่ปรากฏในบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร
  15. ^ ใน Tosk / a / ก่อนที่จมูกจะกลายเป็นสระกลาง (shwa) และ intervocalic / n / ได้กลายเป็น / r / การเปลี่ยนแปลงเสียงทั้งสองนี้มีผลกระทบเฉพาะชั้นก่อนสลาฟของศัพท์ภาษาแอลเบเนียนั่นคือคำพื้นเมืองและคำยืมจากภาษากรีกและละติน (หน้า 23)สารานุกรมภาษาของโลกโดยคี ธ บราวน์, ซาราห์โอกิลวีผู้ร่วมให้ข้อมูลคี ธ บราวน์, ซาราห์ Ogilvie Edition: ภาพประกอบจัดพิมพ์โดย Elsevier, 2008 ไอ 0-08-087774-5 , ไอ 978-0-08-087774-7
  16. ^ Douglas Q. Adams (มกราคม 1997). สารานุกรมวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน . เทย์เลอร์และฟรานซิส หน้า 9, 11. ISBN 978-1-884964-98-5. คำยืมภาษากรีกและภาษาละตินได้รับการเปลี่ยนแปลงทางสัทวิทยาที่กว้างขวางซึ่งได้เปลี่ยนแปลงรูปร่างของคำที่สืบทอดมาในขณะที่คำสลาฟและภาษาตุรกีไม่แสดงการเปลี่ยนแปลงเหล่านั้น ดังนั้นชาวแอลเบเนียจะต้องได้รับรูปแบบปัจจุบันเป็นส่วนใหญ่เมื่อชาวสลาฟเข้าสู่คาบสมุทรบอลข่านในศตวรรษที่ห้าและหก [... ] คำยืมจากภาษากรีกและภาษาละตินย้อนกลับไปก่อนคริสตศักราช [... ] แม้แต่คำที่ใช้กันทั่วไป เช่น mik "friend" (
  17. ^ แยก dialectal เข้า GEG และ Tosk เกิดขึ้นหลังจากภูมิภาคกลายเป็น Christianised ในศตวรรษที่สี่; คำยืมภาษาละตินของคริสเตียนแสดงให้เห็นถึงความนิยมในลัทธิ Tosk เช่น Tosk murgu "พระ" (Geg mungu) จากภาษาลัต monachus (หน้า 392)ภาษาและวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน: บทนำโดย Benjamin W. Fortson Edition: 5, ภาพประกอบจัดพิมพ์โดย Wiley-Blackwell, 2004 ไอ 1-4051-0316-7 , ไอ 978-1-4051-0316-9
  18. ^ a b c แม่น้ำ Shkumbin ในภาคกลางของแอลเบเนียในอดีตเป็นเขตแดนระหว่างภาษาทั้งสองนี้โดยมีประชากรทางตอนเหนือที่พูดภาษา Geg และประชากรทางใต้ของ Tosk (หน้า 23) สารานุกรมภาษาของโลกฉบับย่อโดย Keith Brown, Sarah Ogilvie ผู้ร่วมให้ข้อมูล Keith Brown, Sarah Ogilvie Edition: ภาพประกอบจัดพิมพ์โดย Elsevier, 2008 ไอ 0-08-087774-5 , ไอ 978-0-08-087774-7
  19. ^ Orel, Vladimir E. (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม ไลเดน: Brill. ISBN 9004110240.
  20. ^ ดู Hamp 1963 isogloss มีความชัดเจนในทุกภาษาที่ฉันได้ศึกษาซึ่งครอบคลุมเกือบทุกประเภทที่เป็นไปได้ มันต้องค่อนข้างเก่านั่นคือย้อนกลับไปในสหัสวรรษแรกหลังโรมัน ตามการคาดเดาดูเหมือนว่า isogloss นี้จะสะท้อนให้เห็นถึงการแพร่กระจายของพื้นที่การพูดหลังจากการตั้งถิ่นฐานของชาวแอลเบเนียในตำแหน่งปัจจุบันโดยประมาณเพื่อให้พื้นที่พูดคร่อมเส้นJireček
  21. ^ โครงการ Euromosaic (2549). "L'arvanite / albanais en Grèce" (ในภาษาฝรั่งเศส) บรัสเซลส์: คณะกรรมาธิการยุโรป สืบค้นเมื่อ5 ธันวาคม 2559 .
  22. ^ "คัดลอกเก็บ" ที่เก็บถาวรจากเดิมเมื่อวันที่ 21 มกราคม 2012 สืบค้นเมื่อ2 มกราคม 2555 .CS1 maint: สำเนาที่เก็บถาวรเป็นหัวเรื่อง ( ลิงค์ )
  23. ^ "โรเบิร์ตเอลซี" . ภาษาแอลเบเนีย 25 พฤศจิกายน 1972 สืบค้นเมื่อ17 มกราคม 2560 .
  24. ^ Demiraj & Esposito 2009พี 23.
  25. ^ เชียงใหม่นิโคลา "ผู้พลัดถิ่นชาวแอลเบเนีย: สื่อการย้ายถิ่นและการกีดกันทางสังคม" วารสารชาติพันธุ์และการย้ายถิ่นศึกษา 31 ฉบับที่ 3 (2548): 543-561.
  26. ^ de Rapper, Gilles "ชาวอัลเบเนียเผชิญหน้ากับออตโตมันในอดีต: กรณีของชาวแอลเบเนียพลัดถิ่นในตุรกี" (2548).
  27. ^ Gkaintartzi, Anastasia, Aspasia Chatzidaki และ Roula Tsokalidou "ผู้ปกครองชาวแอลเบเนียและบริบททางการศึกษาของกรีก: ใครเต็มใจที่จะต่อสู้เพื่อภาษาบ้านเกิด" International Multilingual Research Journal 8 เลขที่ 4 (2557): 291-308.
  28. ^ "ความหลากหลายทางภาษาในหมู่ชาวต่างชาติในอิตาลี" . สถิติของอิตาลี 25 กรกฎาคม 2557 . สืบค้นเมื่อ1 เมษายน 2558 .
  29. ^ "มาซิโดเนียบิลแอลเบเนียภาษากลายเป็นกฎหมาย"
  30. ^ "คัดลอกเก็บ" (PDF) ที่เก็บไว้จากเดิม (PDF)เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2016 สืบค้นเมื่อ9 กรกฎาคม 2559 .CS1 maint: สำเนาที่เก็บถาวรเป็นหัวเรื่อง ( ลิงค์ )
  31. ^ แซนเดอร์ส, Robert A. (2011). Ethnopolitics ในไซเบอร์สเปซ: อินเทอร์เน็ต, ชนกลุ่มน้อยชาตินิยมและ Web เอกลักษณ์ Lanham: หนังสือเล็กซิงตัน น. 98. ISBN 9780739141946. นอกจากผู้อพยพล่าสุดแล้วยังมีชุมชนชาวต่างชาติที่มีอายุมากกว่าทั่วโลก มีชาวอัลเบเนียมากกว่า 5 ล้านคนในสาธารณรัฐตุรกี อย่างไรก็ตามประชากรกลุ่มนี้ส่วนใหญ่ถูกหลอมรวมและไม่สามารถใช้ภาษาได้คล่องอีกต่อไปแม้ว่าชุมชนแอลเบเนียที่มีชีวิตชีวาจะยังคงรักษาเอกลักษณ์ที่แตกต่างในอิสตันบูลมาจนถึงทุกวันนี้ นอกจากนี้อียิปต์ยังอ้างสิทธิ์ในชาวอัลเบเนียราว 18,000 คนซึ่งคาดว่าจะหลงเหลืออยู่ในกองทัพของโมฮัมหมัดอาลี
  32. ^ Gjinari, Jorgji Dialektologjia shqiptare
  33. ^ a b Lloshi 2008 , p. 12.
  34. ^ a b เอลซีโรเบิร์ต (2560). ตัวอักษรแอลเบเนีย: ยืมและการประดิษฐ์คิดค้น ลอนดอนสหราชอาณาจักร: แพลตฟอร์มการเผยแพร่อิสระของ CreateSpace ISBN  9781544294094
  35. ^ Watkins, Calvert "โปรโต - อินโด - ยูโรเปียน: การเปรียบเทียบและการสร้างใหม่" ในภาษาอินโด - ยูโรเปียน, แอนนาจีอากาโลเนรามัตและเปาโลรามัต, eds. ลอนดอน: Routledge, 1998
  36. ^ Google Books , Mallory, JPและ Adams, DQ: Oxford Introduction to Proto-Indo-European และ Proto-Indo-European World
  37. ^ JHholm.de จัด เก็บเมื่อวันที่ 11 ตุลาคม 2017 ที่ Wayback Machine , Holm, Hans J. : การกระจายข้อมูลในรายการคำศัพท์และผลกระทบต่อการจัดกลุ่มภาษาย่อย ใน: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): การวิเคราะห์ข้อมูล, การเรียนรู้ของเครื่องและการประยุกต์ใช้ Proc. ของการประชุมประจำปีของ German Classification Society (GfKl) ครั้งที่ 31, University of Freiburg, 7–9 มีนาคม 2550 Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin
  38. ^ HJholm.de ที่จัดเก็บ 5 กันยายน 2019 ที่ Wayback เครื่องบ้านเกิดเป็นไปได้ของภาษาอินโดยุโรปและโยกย้ายของพวกเขาในแง่ของการแยกระดับการกู้คืน (SLRD) วิธีการ - ฮันส์เจโฮล์ม
  39. ^ Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond (1976) การโยกย้ายและการรุกรานในกรีซและพื้นที่ใกล้เคียง Noyes กด น. 57. ISBN 978-0-8155-5047-1.
  40. ^ Zeitschrift ขน Balkanologie R. Trofenik 2533 น. 102.
  41. ^ Tibor Zivkovic, Vladeta Petrović, อเล็กซาน Uzelac, Dragana Kunčer: Anonymi Descriptio Europae Orientalis: Anonimov คำอธิบายistočne Evrope มกราคม 2556. ฉบับ: Izvori za srpsku istoriju. สำนักพิมพ์: Istorijski institut. บรรณาธิการ: SrđanRudić. ไอ 978-86-7743-102-0
  42. ^ โรเบิร์ตเอลซี (2010). ประวัติศาสตร์พจนานุกรมแอลเบเนีย Rowman & Littlefield น. 216. ISBN 978-0-8108-6188-6.
  43. ^ Benjamin W.Fortson IV (2005). ยูโรเปียนภาษาและวัฒนธรรม: บทนำ Blackwell Publishing Ltd. p. 391. ISBN 978-1-4051-0315-2. แต่เรารู้ว่ามีผลงานก่อนหน้านี้ที่หายไปอย่างไร้ร่องรอย: การมีอยู่ของภาษาแอลเบเนียที่เป็นลายลักษณ์อักษรมีการกล่าวถึงแล้วในจดหมายปี 1332 และหนังสือที่เก็บรักษาไว้เล่มแรกในทั้ง Geg และ Tosk มีลักษณะการสะกดที่บ่งบอกถึงภาษาวรรณกรรมทั่วไปบางประเภท ได้พัฒนาไปแล้ว
  44. ^ Torte, Rexhep (4 สิงหาคม 2552). "Përfundoishënimi i 100-vjetorit të Kongresit tëDibrës" . อัลบานี
  45. ^ a b สบาย ดี JA ช่วงยุคกลางคาบสมุทรบอลข่าน สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมิชิแกน 2534 หน้า 10–11 Google หนังสือ
  46. ^ ในหนังสือเล่มล่าสุดของเขาเอริค Hampสนับสนุนวิทยานิพนธ์ที่เป็นภาษาอิลลิเรียนเป็นสมาชิกของกลุ่มทิศตะวันตกเฉียงเหนือว่าภาษาแอลเบเนียสืบเชื้อสายมาจากอิลลิเรียนและที่แอลเบเนียเกี่ยวข้องกับ Messapic ซึ่งเป็นภาษาถิ่นอิลลิเรียนก่อนหน้า (การศึกษาเปรียบเทียบในแอลเบเนีย 2007 ).
  47. ^ Roger D.Woodard (2008). ภาษาโบราณของยุโรป ภาษาแอลเบเนียสมัยใหม่ได้รับการคาดเดาว่าสืบเชื้อสายมาจาก Illyrian โบราณโดยตรง ...
  48. ^ Curtis, Matthew Cowan (30 พฤศจิกายน 2554). สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน น. 16. ISBN 9781267580337. สืบค้นเมื่อ31 มีนาคม 2560 . เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าชาวอัลเบเนียยังคงเป็นหนึ่งในภาษาโบราณของคาบสมุทรบอลข่านแม้ว่านักวิชาการจะไม่เห็นด้วยกับภาษาที่พวกเขาพูดและพื้นที่ของคาบสมุทรบอลข่านที่พวกเขายึดครองก่อนที่ชาวสลาฟจะอพยพไปยังคาบสมุทรบอลข่าน
  49. ^ Curtis, Matthew Cowan (30 พฤศจิกายน 2554). สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน น. 18. ISBN 9781267580337. สืบค้นเมื่อ31 มีนาคม 2560 . ดังนั้นในขณะที่นักภาษาศาสตร์อาจถกเถียงกันเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างภาษาแอลเบเนียกับภาษาที่เก่ากว่าของคาบสมุทรบอลข่านและในขณะที่ชาวแอลเบเนียส่วนใหญ่อาจใช้การเชื่อมโยงลำดับวงศ์ตระกูลกับ Illyrian แบบไม่เปลี่ยนแปลง แต่ก็ยังคงมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะเชื่อมโยง Illyrian, Thracian หรือ Dacian กับสิ่งใด ๆ ภาษารวมทั้งแอลเบเนีย
  50. ^ Ranko Matasovic (2012). "ภาพร่างไวยากรณ์ของภาษาแอลเบเนียสำหรับนักเรียนอินโด - ยูโรเปียน" บรรพบุรุษของชาวแอลเบเนียที่น่าจะเป็นไปได้มากที่สุดคือ Illyrian เนื่องจากชาวแอลเบเนียในปัจจุบันส่วนใหญ่อาศัยอยู่โดยชาว Illyrians ในสมัยโบราณ แต่การเปรียบเทียบสองภาษานั้นเป็นไปไม่ได้เพราะแทบไม่มีใครรู้เกี่ยวกับ Illyrian ... มีความเป็นไปได้น้อยที่จะสันนิษฐานว่ามีการพูดภาษาเดียวใน Illyricum ทั้งหมดตั้งแต่แม่น้ำ Arsia ใน Istria ไปจนถึง Epirus ในกรีซเมื่อความสม่ำเสมอทางภาษาดังกล่าวไม่พบที่ใดในยุโรปก่อนการพิชิตของโรมัน ยิ่งไปกว่านั้นการตรวจสอบชื่อส่วนตัวและโทนามจาก Illyricum ยังแสดงให้เห็นว่าสามารถแยกแยะพื้นที่ onomastic ได้หลายแห่งและพื้นที่สร้างความยืดหยุ่นเหล่านี้อาจสอดคล้องกับภาษาต่างๆที่พูดใน Illyricum โบราณ หากชาวอิลลิเรียนพูดภาษาต่างๆได้จริงคำถามก็เกิดขึ้น - ภาษาอิลลีเรียนภาษาแอลเบเนียพัฒนามาจากภาษาใด? - และคำถามนั้นไม่สามารถตอบได้จนกว่าจะมีการค้นพบข้อมูลใหม่
  51. ^ แอนเทย์เลอร์; โดนัลด์ริงเก้; Tandy Warnow (2000). "การฟื้นฟูตามตัวอักษรของ cladogram ภาษา" ในจอห์นชาร์ลสมิ ธ ; Delia Bentley (eds.) ปัญหาทั่วไปและไม่ใช่ดั้งเดิมภาษา ภาษาศาสตร์เชิงประวัติศาสตร์ 1995. เอกสารคัดสรรจากการประชุมนานาชาติเรื่องภาษาศาสตร์เชิงประวัติศาสตร์ครั้งที่ 12, แมนเชสเตอร์, สิงหาคม 2538 1 . อัมสเตอร์ดัม: สำนักพิมพ์ John Benjamins น. 400. ISBN 9027236666.
  52. ^ Bayraktar, UğurBahadır (15 ธันวาคม 2554). "Mythifying อัลบาเนีย: การ historiographical อภิปรายเกี่ยวกับแว Efendi ของ 'แอลเบเนียและอัลเบเนีย' " Balkanologie Revue d'Études Pluridisciplinaires (Vol. XIII, n ° 1–2)
  53. ^ Curtis, Matthew Cowan (30 พฤศจิกายน 2554). สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน น. 17. ISBN 9781267580337. ... ตัวอย่างเช่นระบุว่าจากช่วงเวลาที่ไม่แน่นอนประชากรในยุคก่อนชาวแอลเบเนีย (ในแง่ของ Hamp คือ Albanoid) พื้นที่ที่อาศัยอยู่ซึ่งทอดยาวจากโปแลนด์ไปยังพื้นที่ปัจจุบัน
  54. ^ a b Tripod.co , Eric Hamp, "ตำแหน่งของภาษาแอลเบเนีย, ภาษา IE โบราณ, การประชุมวิชาการภาษาศาสตร์ IE ซึ่งจัดขึ้นที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียลอสแองเจลิส 25–27 เมษายน 2506 โดย Henrik Birnbaum และ Jaan Puhvel "เป็นที่ชัดเจนว่าในยุคกลางชาวแอลเบเนียขยายไปทางเหนือมากขึ้น (Jokl, Albaner §2); ว่ามีข้อโต้แย้งที่โน้มน้าวใจซึ่งก้าวหน้าต่อการขยายไปถึงชายฝั่งทะเลเอเดรียติก - ข้อเท็จจริงที่ว่า Scodra 'Scutari' (Shkodër) แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาที่ไม่เป็นไปตามภาษาแอลเบเนีย (ดู§6ด้านล่าง) ซึ่งไม่มีคำศัพท์เกี่ยวกับการเดินเรือแบบเก่าที่แสดงให้เห็น (ดูด้านบน) และมีคำยืมภาษากรีกโบราณเพียงไม่กี่คำ (Jokl, Albaner §5; แต่ดู§5ด้านล่าง)
  55. ^ Kazhdan, อเล็กซานเด (Ed.) (1991) Oxford Dictionary of Byzantium. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด หน้า 52–53 ISBN  978-0-19-504652-6
  56. ^ Fortson 2004พี 392.
  57. ^ a b Mallory & Adams 1997 , p. 9.
  58. ^ Demiraj, Shaban Prejardhja e shqiptarëvenëdritën e dëshmivetëgjuhës shqipe. (กำเนิดชาวแอลเบเนียผ่านประจักษ์พยานของภาษาแอลเบเนีย) Shkenca (Tirane) 1999
  59. ^ Stefan Schumacher "การพัฒนา PIE กลางในแอลเบเนีย" ใน Bjarne Simmelkjaer et al (eds.), "นิรุกติศาสตร์และพจนานุกรมศัพท์ยุโรป", Wiesbaden 2016
  60. ^ มึลเลอร์, ปีเตอร์โอ.; Ohnheiser, อินเกบอร์ก; โอลเซ่น, ซูซาน; Rainer, Franz, eds. (2559). "171. แอลเบเนีย" . คำ Formation: นานาชาติคู่มือของภาษาของยุโรป 5 . เบอร์ลินบอสตัน: De Gruyter น. 3124. ดอย : 10.1515 / 9783110424942 . ISBN 9783110424942.
  61. ^ ปันติช, มิโรสลาฟ (1990). Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka . Srpska književna zadruga น. 98. ISBN 9788637901907.
  62. ^ a b c Demiraj 2006 , หน้า 42–43
  63. ^ Demiraj 2006 , PP. 44-45
  64. ^ Orel 1998 , PP. 225, 409
  65. ^ a b c Orel 2000 , หน้า  66 , 70-71
  66. ^ Bardhyl Demiraj (2018). "100. วิวัฒนาการของแอลเบเนีย". ใน Fritz, Matthias; โจเซฟไบรอัน; ไคลน์จาเร็ด (eds.) คู่มือภาษาศาสตร์อินโด - ยูโรเปียนเชิงเปรียบเทียบและเชิงประวัติศาสตร์ . De Gruyter Mouton ISBN 978-3-11-054036-9. และผลลัพธ์ของอนุกรมหลังทั้งสามชี้ให้เห็นว่าชาวแอลเบเนียเช่น Luwian อาจยังคงรักษาความขัดแย้งสามทางนี้ไว้ได้อย่างสมบูรณ์ดังนั้นจึงไม่ได้เป็นทั้งเซนทัมหรือซาเทมแม้จะมีผลลัพธ์ที่ชัดเจนเหมือนด้านหลังของเพดานปากในกรณีส่วนใหญ่
  67. ^ เจพีมัลลอรี; ดักลาสถามอดัมส์ (1997). สารานุกรมวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน . เทย์เลอร์และฟรานซิส ISBN 978-1-884964-98-5. ไอ 1-884964-98-2 , ไอ 978-1-884964-98-5
  68. ^ * de Vaan, Carlo (2018). "สัทวิทยาของแอลเบเนีย". ในไคลน์จาเร็ด; โจเซฟไบรอัน; Fritz, Matthias (eds.) คู่มือภาษาศาสตร์อินโด - ยูโรเปียนเชิงเปรียบเทียบและเชิงประวัติศาสตร์ . 3 . Walter de Gruyter น. 1757 แต่h-เกิดขึ้นเป็นลำดับที่สองในคำเช่นhark 'curve' ← Latin arcusซึ่งแสดงผลh- non-probative
  69. ^ ชูมัคเกอร์ / Matzinger 2013 P 267.
  70. ^ Agim Morina "Udhërrëfyesฉันshkurtëฉันhistorisësë standardizimit të shqipes" DodonaPress (2015/02/21)ยังอยู่ในPlisi.org (2015/02/24)
  71. ^ a b c Lloshi 2008 , p. 10.
  72. ^ Kostallari, Androkli (1973). Drejtshkrimi ฉันgjuhës shqipe "Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë" (ใน "Akademia e Shkencave e RPS tëShqipërisë" วันนี้ "Akademia e Shkencave e RepublikëssëShqipërisë")
  73. ^ Kamusella, Tomasz (2016). "ความคิดของภาษา Kosovan ในยูโกสลาเวียการเมืองภาษา" (PDF) International Journal of the Sociology of Language . 2559 (242): 217–237. ดอย : 10.1515 / ijsl-2016-0040 . hdl : 10023/11804 . S2CID  55005555
  74. ^ "Drejtshkrimi Prishtinë 1964 - ซอร์ส" wikisource.org สืบค้นเมื่อ26 พฤษภาคม 2561 .
  75. ^ Kostallari, Androkli (1976). Fjalori drejtshkrimor ฉันgjuhës shqipe "Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë" (ใน "Akademia e Shkencave e RPS tëShqipërisë" วันนี้ "Akademia e Shkencave e RepublikëssëShqipërisë")[ ลิงก์ตาย ]
  76. ^ "Akademia e Shkencave e RPS tëShqipërisë" วันนี้ "Akademia e Shkencave e RepublikëssëShqipërisë", "Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë" (แอลเบเนีย) (2523). Fjalori i Gjuhëssë Sotme Shqipe . ติรานา: Academy of Sciences ของแอลเบเนียCS1 maint: ใช้พารามิเตอร์ผู้เขียน ( ลิงค์ )
  77. ^ a b Lloshi 2008 , p. 9.
  78. ^ Morina, Agim (16 มีนาคม 2559). "Sugjerime e vërejtje rreth ndryshimeve në drejtshkrim" . Plisi.org
  79. ^ Vrapi, Julia (27 เมษายน 2556). "Emil Lafe: KëshilliNdërakademikpërGjuhën Shqipe ecën pa busull ende pa njëplatformë shkencore të miratuar njëzëri" . Sot.com.al
  80. ^ Morina, Agim (10 ตุลาคม 2560). "Libri ฉันแมรี่ Motesit përKosovën: Shqip ฉัน paskajore" Plisi.org
  81. ^ Bërlajolli, Gazmend (13 สิงหาคม 2557). "Ekonomizimi i pjesores - mundësipër shqipen e përbashkët" . Plisi.org
  82. ^ Bërlajolli, Gazmend (17 กรกฎาคม 2559). "สแตนดาร์ดดิเกกานิชทจา" . Plisi.org
  83. ^ Mjeku, Getoar (24 เมษายน 2559). “ ปอ ndryshon shqipja standarde” . Plisi.org
  84. ^ Kolgjini จูลี่เอ็ม (2004) Palatalisation ในแอลเบเนีย: การตรวจสอบอะคูสติกของการหยุดและการให้สิทธิ์ ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาเอกมหาวิทยาลัยเท็กซัสที่อาร์ลิงตัน ไอ 0496859366 .
  85. ^ Orel 2000 , p. 3 .
  86. ^ เดอแวนมิเคียล "พาย * อีในแอลเบเนีย" (PDF) น. 72 . สืบค้นเมื่อ16 ธันวาคม 2553 .
  87. ^ เอลซี่, โรเบิร์ต; ศูนย์ลอนดอนเพื่อการศึกษาแอลเบเนีย (2005) วรรณกรรมแอลเบเนีย: ประวัติสั้น IBTauris น. 16. ISBN 978-1-84511-031-4.
  88. ^ แกรนเซอร์, เทดอร์; Moosmüller, ซิลเวีย "การปานกลางในแอลเบเนีย" (PDF) สถาบันอะคูสติกของออสเตรีย Academy of Sciences สืบค้นเมื่อ15 ธันวาคม 2553 .
  89. ^ แม็กซ์เวลล์แดเนียลนิวฮอลล์ (พ.ศ. 2522). ความสัมพันธ์แบบ Crosslinguistic ระหว่าง Word Order และ Casemarking Bloomington: Indiana University Pub
  90. ^ นิวมาร์คลีโอนาร์ด; ฮับบาร์ดฟิลิป; Prifti ปีเตอร์อาร์. (1982) มาตรฐานแอลเบเนีย: ไวยากรณ์การอ้างอิงสำหรับนักเรียน มูลนิธิ Andrew Mellon น. 3. ISBN 9780804711296. สืบค้นเมื่อ28 พฤษภาคม 2553 .
  91. ^ "Revue des études sud-est européennes" (ในภาษาฝรั่งเศส) 9 . Academia Republicii Socialiste România, Academia Republicii Populare Romîne 1971: 102 สืบค้นเมื่อ28 พฤษภาคม 2553 . อ้างถึงวารสารต้องการ|journal=( ความช่วยเหลือ )
  92. ^ Anamali, Skënder (2002). Historia e popullit shqiptar nëkatërvëllime (ในแอลเบเนีย). ฉัน . โบติเมทโทน่า. น. 311 OCLC  52411919
  93. ^ Lloshi 2008พี 97.
  94. ^ “ เมชารี” . ห้องสมุดแห่งชาติแอลเบเนีย สืบค้นเมื่อ14 พฤษภาคม 2553 .
  95. ^ Demiraj, Shaban "แอลเบเนีย". ใน Ramat and Ramat (2006), The Indo-European Languages . หน้า 480
  96. ^ Dumitru Todericiuข้อความภาษาแอลเบเนียที่เก่ากว่า "Christening Formula" ของปี 1462ใน "Magazin Istoric", nr. 8 บูคาเรสต์พฤศจิกายน 2510
  97. ^ ดร. โรเบิร์ตเอลซีข้อความ Bellifortis และต้นแอลเบเนียใน "Zeitschrift ขน Balkanologie", เบอร์ลิน, 22 กุมภาพันธ์ 1986, หน้า 158-162 ..
  98. ^ Marmullaku เดือนรอมฎอน (2518) แอลเบเนียและอัลเบเนีย ค. เฮิร์สต์. น. 17. ISBN 0903983133.
  99. ^ a b Matasovic, Ranko (2018) ไวยากรณ์ร่างของแอลเบเนียสำหรับนักเรียนของยูโรเปียน หน้า 6.
  100. ^ มิลลาร์, โรเบิร์ตแม็คคอลล์; Trask, Larry (2015). ราสก์ของประวัติศาสตร์ภาษาศาสตร์ เส้นทาง น. 292. ISBN 9781317541776. ดูเหมือนว่าชาวแอลเบเนียจะสูญเสียคำศัพท์ดั้งเดิมไปมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์จากการกู้ยืมจากภาษาละตินกรีกฮังการีสลาโวนิกอิตาลีและตุรกี
  101. ^ โจเซฟไบรอัน; คอสตานโซ, อันเจโล; สโลคัมโจนาธาน "รู้เบื้องต้นเกี่ยวกับแอลเบเนีย" . มหาวิทยาลัยเทกซัสออสติน สืบค้นเมื่อ27 มกราคม 2563 .
  102. ^ a b Sawicka, Irena "ทางแยกระหว่างตะวันตกตะวันออกและตะวันออก - กรณีของวัฒนธรรมแอลเบเนีย" Colloquia Humanistica ลำดับที่ 2. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, 2013. หน้า 97: "ตามที่นักภาษาศาสตร์ชาวแอลเบเนียกล่าวคำศัพท์ภาษาแอลเบเนียประกอบด้วยคำภาษาละติน 60 เปอร์เซ็นต์จากยุคต่างๆ ... จัดว่าเป็นภาษาโรมานซ์มีแนวคิดเกี่ยวกับต้นกำเนิดร่วมกันของทั้งภาษาแอลเบเนียและภาษารูมาเนียนอยู่แล้วไวยากรณ์ของรูมาเนียนเกือบจะเหมือนกับภาษาแอลเบเนีย แต่ก็อาจเป็นผลของการบรรจบกันใน Balkan Sprachbund ในภายหลังด้วย .. "
  103. ^ Orel 2000 , p. 23 .
  104. ^ Matasovic, กอช (2018) หน้า 35.
  105. ^ Orel 2000 , p. 191.
  106. ^ "Excel File_Lexical-ระยะทางเมทริกซ์" การขนส่งทางเลือก 19 พฤศจิกายน 2559.
  107. ^ "ภาษาเปลี่ยนไปแค่ไหนเมื่อเดินทาง" . การขนส่งทางเลือก 4 พฤษภาคม 2558.
  108. ^ Adzanela, Ardian (1 มกราคม 1970). "สมบัติทางวัฒนธรรมของบอสเนียและเฮอร์เซฉบับ-ยุคก่อนประวัติศาสตร์และ Ancient Period- จองอิลลิเรียน 2- บอสเนียและเฮอร์เซ-ภาพรวมของวัฒนธรรมมรดก / Illyrians โบราณบอสเนียและเฮอร์เซ | Ardian Adžanela Adzanela Axhanela" Academia.edu .
  109. ^ Suart E.Mann (1977). แอลเบเนียประวัติศาสตร์ไวยากรณ์ Buske. ISBN 978-3-87118-262-4.
  110. ^ SborníkpracíFilozofické fakulty brněnské univerzity: Řadaklasická . 3 มิถุนายน 2551.
  111. ^ Ushaku, Ruzhdi, Hulumtime etnoliguistike บท: ต่อเนื่องของอิลลิเรียนผูกในแอลเบเนียตำนานและภาษา Fakulteti filologjise, Prishtine, 2000, หน้า 46-48
  112. ^ Mayani, Zĕchariă (2505). อิทรุสเริ่มที่จะพูด ของที่ระลึกกด.
  113. ^ "อภิธานศัพท์อิลลิเรียน" . bizland.com. ที่เก็บถาวรจากเดิมเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2011
  114. ^ Stipčević, Aleksandar (1977). Illyrians: ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม Noyes กด ISBN 9780815550525.
  115. ^ สมาคมภาษาศาสตร์แห่งอเมริกา (2507) ภาษาเล่ม 1-3 สมาคมภาษาศาสตร์แห่งอเมริกา.
  116. ^ Diokletian คาดไม่ถึงตาย Tetrarchie: Aspekte einer Zeitenwende การศึกษาแห่งสหัสวรรษ 2547. ISBN 9783110182309.
  117. ^ ราคา Roberto Salinas (2006). กระซิบโฮเมอร์: ล้วงของดั้งเดิมในอีเลียดและโอดิสซี น. 72. ISBN 9780910865111.
  118. ^ เอ็กเกเบรชต์, อาร์เน่; Roemer- พิพิธภัณฑ์; พิพิธภัณฑ์ Pelizaeus (1988) Albanien: Schätze AUS DEM แลนด์เดอร์ Skipetaren ISBN 9783805309783.
  119. ^ โบราณภาษาอินโดยูโรเปีย: ดำเนินคดีเล่ม 1963 การศึกษาแห่งสหัสวรรษ พ.ศ. 2509.
  120. ^ Suart E. , Mann (1977). แอลเบเนียประวัติศาสตร์ไวยากรณ์ ฮัมบูร์ก: Buske ISBN 9783871182624.
  121. ^ ภาษาและวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน: บทนำหนังสือเรียน Blackwell ด้านภาษาศาสตร์ผู้แต่ง Benjamin W. Fortson Edition 2, ภาพประกอบ, พิมพ์ซ้ำสำนักพิมพ์ John Wiley and Sons, 2009 ISBN  1-4051-8896-0 , ISBN  978-1-4051-8896-8 น. 4665
  122. ^ a b c d e f g h i j k l m n ฮัลด์มาร์ตินอี. (1986). "การแบ่งชั้นตามสำเนียงของคำยืมภาษากรีกโบราณในภาษาแอลเบเนีย" Zeitschrift ขน vergleichende Sprachforschung 99 (2): 245–253
  123. ^ Curtis, Matthew Cowan (30 พฤศจิกายน 2554). สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน น. 16. ISBN 9781267580337. จำนวนคำยืมไม่จำเป็นต้องเป็นข้อโต้แย้งที่น่าสนใจสำหรับตำแหน่งทางภูมิศาสตร์เนื่องจากคำยืมอาจถูกแทนที่ในพัฒนาการของภาษาในภายหลัง (โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาถึงการยืมจำนวนมากที่แอลเบเนียทำในภายหลังจากภาษาละตินและสลาฟก่อนที่จะมีการรวบรวมศัพท์ภาษาแอลเบเนียใด ๆ ) .. . [เกี่ยวกับ] บ้านเกิดของชาวอัลเบเนีย
  124. ^ Douglas Q. Adams (มกราคม 1997). สารานุกรมวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน . เทย์เลอร์และฟรานซิส น. 11. ISBN 978-1-884964-98-5. คำยืมจากภาษากรีกและละตินมีอายุย้อนกลับไปก่อนคริสตศักราชและชี้ให้เห็นว่าบรรพบุรุษของชาวแอลเบเนียต้องยึดครองแอลเบเนียก่อนจึงจะดูดซับเงินกู้ดังกล่าวจากเพื่อนบ้านในประวัติศาสตร์ของตนได้ ในขณะที่ชาวอิลลีเรียนยึดครองดินแดนแอลเบเนียในเวลานี้พวกเขาจึงเป็นผู้รับเงินกู้ดังกล่าวมากที่สุด
  125. ^ Orel 2000 , p. 23: "คำยืมภาษาละตินมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับประวัติศาสตร์ของการออกเสียงภาษาแอลเบเนียโดยเฉพาะการออกเสียงระยะเวลาของการยืมนั้นยาวนานมากจนคำยืมสะท้อนถึงลำดับเวลาที่แตกต่างกัน"
  126. ^ Curtis, Matthew Cowan (30 พฤศจิกายน 2554). สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน หน้า 17–18 ISBN 9781267580337. อีกประเด็นหนึ่งที่นักวิชาการบางคนทำคือข้อเท็จจริงที่ว่าชาวแอลเบเนียและโรมาเนียแบ่งปันคำศัพท์มากมาย สิ่งนี้ทำให้บางคนเชื่อว่าชาวแอลเบเนียมีต้นกำเนิดทางตะวันออกของการแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์ในปัจจุบัน (จอร์เจีย 2500; Hamp 1994) ... มันไม่จำเป็นต้องกำหนดประวัติศาสตร์ลำดับวงศ์ตระกูลของภาษาและไม่ได้แยกแยะความเป็นไปได้ที่จะมีโปรโต - แอลเบเนียอยู่ ทั้งในดินแดน Illyrian และ Thracian
  127. ^ a b The Field of Linguistics เล่ม 2 เล่ม 1 ของ World of linguistics ผู้เขียน Bernd Kortmann, Johan Van Der Auwera บรรณาธิการ Bernd Kortmann, Johan Van Der Auwera สำนักพิมพ์ Walter de Gruyter, 2010 ISBN  3-11-022025-3 , ISBN  978-3-11-022025-4 น. 412
  128. ^ Orel 2000อ้างถึงตัวกลางภาษาละตินหยาบคายโดยไม่มีเหตุผลที่ดี Mallory & Adams (1997) ให้คำว่าพื้นเมืองผิดพลาดจาก * melítiāซึ่งเป็น Protoform ที่มีพื้นฐานมาจากภาษากรีก mélissa ; อย่างไรก็ตามโปรโตฟอร์มนี้ทำให้"ผึ้ง"ชาวแอลเบเนีย mjalcëซึ่งเป็นอนุพันธ์ตามธรรมชาติของ Proto-Albanian * melita ; "ที่รัก" (mod. mjaltë ).
  129. ^ a b c ภาษาถิ่นอินโด - ยูโรเปียนโบราณ: การดำเนินการเล่ม 1963 ภาษาถิ่นอินโด - ยูโรเปียนโบราณ: การดำเนินการมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียลอสแองเจลิส ศูนย์วิจัยภาษาและภาษาศาสตร์ผู้เขียน Henrik Birnbaum, Jaan Puhvel, University of California, Los Angeles ศูนย์วิจัยภาษาและภาษาศาสตร์บรรณาธิการ Henrik Birnbaum สำนักพิมพ์ Jaan Puhvel University of California Press, 1966 น. 102
  130. ^ a b Orel 2000 , p. 23.
  131. ^ Orel 2000 , p. 102.
  132. ^ Bonnet, Guillaum (1998). เลมอทส์ Latins de l'albanais ปารีส: L'Harmattan น. 324.
  133. ^ Orel 2000 , p. 264.
  134. ^ Kopitar 1829พี 254.
  135. ^ เมเยอร์กุสตาฟ Die lateinischen Elemente im Albanesischen (ใน: Grцbers Grundriss, I; I. Auflage) (1888), p. 805
  136. ^ Meyer-Lübkeวิลเฮล์ Rumanisch, Romanisch, Albanesisch (Mitteilungen des Romanischen Instituts an der Universitet Wien I. Heilderberg 1914), p. 32
  137. ^ บาร์ดิลเดมิราจ (2010). Wir sind die Deinen. Studien ซู albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, DEM Gedenken มาร์ตินคามาจ (1925-1992) gewidmet Harrassowitz Verlag ISBN 978-3-447-06221-3.
  138. ^ Çabej, Eqrem Karakteristikat e huazimeve latine tëgjuhës shqipe. SF 1974/2 (In German RL 1962/1) หน้า 13-51
  139. ^ Mihăescu 1966 , PP. 1, 30
  140. ^ Mihăescu 1966 , PP. 1, 21
  141. ^ Mihăescu 1966 , PP. 1-2
  142. ^ เอโรเซตติ, Istoria limbii române 1986, PP. 195-197
  143. ^ มาเดอารู, อเล็กซานดรู; กอร์ดอนมาร์ติน สงครามคาบสมุทรบอลข่าน: ต้นกำเนิดในยุคกลางของพวกเขา หน้า 146–147
  144. ^ Jokl, Norbert (1929) "Balkangermanisches und Germanisches in Albanischen". Festschrift der 57. Versammlung deutscher Philologen und Schulmännerใน Salzberg . Baden bei Wien: 105-137
  145. ^ Feist, ซิกมุนด์ (1939) Vergleichendes Wörterbuchเดอร์ gotischen Sprafche ไลเดน: Brill.
  146. ^ Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 456-7, 468.
  147. ^ Matasovic, กอช (2019) ไวยากรณ์ร่างของแอลเบเนียสำหรับนักศึกษาของยูโรเปียน ซาเกร็บ หน้า 39
  148. ^ เคอร์ติ MC 2012 สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน หน้า 19
  149. ^ d e Huld, ME, 1994 zverk แอลเบเนีย - โกธิค * Historische Sprachforschung / Historical Linguistics , 107 (1. H), pp.165-171 หน้า 167-8.
  150. ^ a b Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 456-7
  151. ^ Matasovic, กอช (2019) ไวยากรณ์ร่างของแอลเบเนียสำหรับนักศึกษาของยูโรเปียน ซาเกร็บ หน้า 39
  152. ^ Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 424
  153. ^ Matasovic, กอช (2019) ไวยากรณ์ร่างของแอลเบเนียสำหรับนักศึกษาของยูโรเปียน ซาเกร็บ หน้า 39
  154. ^ เคอร์ติ MC 2012สลาฟแอลเบเนียภาษาติดต่อบรรจบและการอยู่ร่วมกัน หน้า 107
  155. ^ Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 110
  156. ^ Fortson IV, BW (2010) ภาษาและวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน: บทนำ 2nd ed. MA: สำนักพิมพ์ Blackwell หน้า 449
  157. ^ Poruciuc เอเดรียน (2552). ผลกระทบทางภาษา - ประวัติศาสตร์ของเงินกู้แบบดั้งเดิม - Romanian gard 'รั้ว, สิ่งที่แนบมา, ฝาย, สวน' มนุษย์เป็นรายไตรมาส 50. 25-70. 10.46469 / mq.2009.50.1.2.
  158. ^ Huld, ME, 1994 zverk แอลเบเนีย - โกธิค * Historische Sprachforschung / Historical Linguistics , 107 (1. H), pp.165-171
  159. ^ Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 526-7
  160. ^ Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 150-151.
  161. ^ Orel, Vladimir (1998). แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม หน้า 350
  162. ^ Orel 2000 , p. 263.
  163. ^ Orel 2000 , หน้า 264–265
  164. ^ Orel 2000 , หน้า 266–267
  165. ^ Orel 2000 , p. 262.
  166. ^ Orel 2000 , หน้า 267-268

  • Ajeti, Idriz "La présence de l'albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie", Studia Albanica 2 (1968): 131–6.
  • Ajeti, Idriz "Përhistoryinë e marrëdhënievetë hershme gjuhësore shqiptare-sllave", Studime Filologjike 4 (1972): 83–94 (พิมพ์ซ้ำในGjurmime albanologjike - Seria e shkencave filologjike II - 1972 Pristina: 1974, pp. 33–44)
  • อาราปีอินนา. Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische . ฮัมบูร์ก: Kovač, 2010
  • บานฟี่เอมานูเอเล่. Linguistica balcanica โบโลญญา: Zanichelli, 1985
  • บานฟี่เอมานูเอเล่. สโทเรียเดล linguistica sud-EST Europeo: Crisi della โรมาเนีย balcanica tra อัลโตอีเบส medioevo มิลาน: Franco Angeli, 1991
  • Bonnet, Guillaume. เลมอทส์ Latins de l'albanais ปารีส - มอนทรีออล: L'Harmattan, 1998
  • Bopp ฟรานซ์ "Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen" ในKöniglichePreußische Akademie der Wissenschaften Abhandlungen เดอร์ philosophisch-historischen Klasse เบอร์ลิน: J. Stargardt, 1855, pp. 459–549
  • Boretzky, นอร์เบิร์ต Der türkische Einfluss auf das Albanische . 2 โวลต์ ฉบับ. 1: Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen ; ฉบับ. 2: Wörterbuchเดอร์ albanischen Turzismen วีสบาเดิน: Otto Harrassowitz, 1975
  • Buchholz, Oda และ Wilfried Fiedler Albanische Grammatik . ไลพ์ซิก: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987
  • Çabej, Eqrem "Disa probleme themelore tëhistoryisësëvjetërtëgjuhës shqipe", Buletin i Universitetit ShtetërortëTiranës. Seria e Shkencave Shoqërore 4 (1962): 117–148 (In German Studia Albanica 1 (1964))
  • Çabej, Eqrem "Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen", Revue roumaine de linguistique 7, vol. 1 (2505): 161–99 (ในแอลเบเนีย "Karakteristikat e huazimeve latine tëgjuhës shqipe", Studime Filologjike 2 (1974): 14–51)
  • Çabej, Eqrem "Rreth disa çështjevetëhistoryisësëgjuhës shqipe", Buletin i Universitetit ShtetërortëTiranës. Seria e Shkencave Shoqërore 3 (2506): 69–101. (ในภาษาโรมาเนียStudii și cercetări lingvistiche 4 (1954))
  • Çabej, Eqrem "Mbi disa rregulla tëfonetikës historyike të shqipes", Studime Filologjike 2 (1970): 77–95 (In German "Über einige Lautregeln des Albanischen", Die Sprache 18 (1972): 132–54)
  • Çabej, Eqrem "L'ancien nom national des albanais", Studia Albanica 1 (1972): 1–40.
  • Çabej, Eqrem "Problemi i vendit të formimit tëgjuhës shqipe", Studime Filologjike 4 (1972): 3–27
  • Çabej, Eqrem Studime etimologjike nëfushëtë shqipes . 7 โวลต์ ติรานา: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore tëShqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014
  • Camaj มาร์ติน Albanische Wortbildung . วีสบาเดิน: Otto Harrassowitz, 1966
  • Camaj มาร์ติน แอลเบเนียไวยากรณ์ ทรานส์. ลีโอนาร์ดฟ็อกซ์ วีสบาเดิน: Otto Harrassowitz, 1984
  • Camarda, Demetrio Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese . Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864
  • Camarda, Demetrio ภาคผนวก al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese . ปราโต 2409
  • แคมป์เบล, George L. , ed. บทสรุปภาษาของโลกฉบับที่ 2 ฉบับ. 1: Abaza ถึงเคิร์ด sv "แอลเบเนีย" ลอนดอน - นิวยอร์ก: Routledge, 2000, หน้า 50–7
  • Cimochowski, Wacław "Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise", Lingua Posnaniensis 2 (1950): 220–55.
  • Cimochowski, Wacław "Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie", Lingua Posnaniensis 8 (1960): 133–45
  • Cimochowski, Wacław "Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane", Studime Filologjike 2 (1973).
  • Demiraj, Bardhyl Albanische Etymologien: zum Untersuchungen albanischen Erbwortschatz อัมสเตอร์ดัม - แอตแลนตา: Rodopi, 1997
  • Demiraj, Shaban "แอลเบเนีย" ในภาษาอินโดยูโรเปีย แก้ไขโดย Anna Giacalone Ramat และ Paolo Ramat London-NY: Routledge, 1998, pp. 480–501
  • Demiraj, Shaban Gramatikë history เช่นgjuhës shqipe . ติรานา: 8 Nëntori, 1986
  • Demiraj, Shaban Gjuha shqipe dhe history และ saj . ติรานา: Shtëpia bot Portuguese e librit universitar, 1988
  • Demiraj, Shaban Fonologjia historike อีgjuhës shqipe (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). ติรานา: TOENA, 2539.
  • Demiraj, Shaban Prejardhja e shqiptarëvenëdritën e dëshmivetëgjuhës shqipe . ติรานา: Shkenca, 1999
  • Demiraj, Shaban (2549). ที่มาของอัลเบเนีย: ตรวจสอบภาษา ติรานา: Academy of Sciences of Albania ISBN 978-99943-817-1-5.
  • เดอซิโมเน่, คาร์โล . "Gli illiri del Sud. Tentativo di una Definizione", Iliria 1 (1986).
  • Desnickaja, Agnija Albanskij jazyk ฉันอาตมา dialekty เลนินกราด: Nauka, 2511
  • Desnickaja, Agnija "การแทรกสอดของภาษาและวิภาษวิธีเชิงประวัติศาสตร์", ภาษาศาสตร์ 113 (1973): 41–57.
  • Desnickaja, Agnija Osnovy balkanskogo jazykoznanija เลนินกราด: Nauka, 1990
  • เด Vaan, Michiel "สัทวิทยาของแอลเบเนีย" ในคู่มือภาษาศาสตร์อินโด - ยูโรเปียนเชิงเปรียบเทียบและเชิงประวัติศาสตร์เล่ม 3. เบอร์ลิน / บอสตัน: De Gruyter Mouton, 2018, หน้า 1732–49
  • Domi, Mahir . "Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma", Studime Filologjike 4 (1974).
  • Domi, Mahir. "Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres ละทิ้ง balkaniques et sur leur étude", Studia Albanica 1 (1975)
  • Fortson IV, Benjamin W. "Albanian", in Indo-European Language and Culture: An Introduction , 2nd edn. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, หน้า 446–58 (1st edn. 2004, pp. 390–9)
  • ฟอร์สันที่ 4 เบนจามินดับเบิลยู. (2011). ภาษาและวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน: บทนำ (2nd ed.). สำนักพิมพ์ Blackwell. ISBN 978-1-4443-5968-8.
  • เจเนซินโมนิกา "แอลเบเนีย" ในสารานุกรมภาษาของยุโรป แก้ไขโดย Glanville Price Oxford: Blackwell, 1998, หน้า 4–8
  • Gjinari, Jorgji "Përhistoryinë e dialekteve tëgjuhës shqipe", Studime Filologjike 4 (1968).
  • Gjinari, Jorgji "Mbi vazhdimësinë e ilirishtes nëgjuhën shqipe", Studime Filologjike 3 (1969).
  • Gjinari, Jorgji "Struktura dialektore e shqipes e parënë lidhje me historyinë e popullit", Studime Filologjike 3 (1976).
  • Gjinari, Jorgji "Dëshmitëhistoryisësëgjuhës shqipe përkohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar", Studime Filologjike 3 (1982).
  • Gjinari, Jorgji Dialektologjia shqiptare Pristina: Universiteti, 1970
  • Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj และ Xheladin Gosturani Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe , vol. 1. Naples: Università degli Studi di Napoli L'Orientali, 2007
  • Hamp เอริคพี "แอลเบเนีย" ในสารานุกรมภาษาและภาษาศาสตร์ 2 โวลต์ แก้ไขโดย RE Asher Oxford: Pergamon, 1994, หน้า 1: 65–7
  • Huld มาร์ตินอีพื้นฐานแอลเบเนีย Etymologies โคลัมบัสโอไฮโอ: Slavica Publishers, 1984
  • Katičić, ราโดสลาฟ ภาษาโบราณของคาบสมุทรบอลข่าน 2 โวลต์ กรุงเฮก - ปารีส: Mouton, 1976
  • Kocaqi, Altin "Dokumente historyiko-gjuhësore: vëndi i shqipes ndërgjuhët evropiane". แอลเบเนีย: Marin Barleti, 2013 ISBN  9995604701
  • Kopitar, Jernej K. (1829). "Albanische, walachische und bulgarische Sprache". Jahrbücherเดอร์ Literatur (เวียนนา) 46 : 59–106
  • Kretschmer, Paul . Einleitung ใน Die Geschichte der griechischen Sprache เกิตทิงเงน 2439
  • Kretschmer, Paul. "Sprachliche Vorgeschichte des Balkans", Revue international des études balkaniques 2, no. 1 (พ.ศ. 2478): 41–8.
  • Lloshi, Xhevat "ภาษาแอลเบเนียที่ต่ำกว่ามาตรฐานและความสัมพันธ์กับแอลเบเนียมาตรฐาน" ในSprachlicher Standard และต่ำกว่ามาตรฐานในSüdosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium อาเจียน 12. -16 ตุลาคมปี 1992 ในกรุงเบอร์ลิน แก้ไขโดย Norbert Reiter, Uwe Hinrichs และ Jirina van Leeuwen-Turnovcova เบอร์ลิน: Otto Harrassowitz, 1994, pp. 184–94
  • Lloshi, Xhevat "แอลเบเนีย" ในHandbuch der Südosteuropa-Linguistik แก้ไขโดย Uwe Hinrichs วีสบาเดิน: Otto Harrassowitz, 1999, หน้า 277–99
  • Lloshi, Xhevat (2008). Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit . สโกเปีย - พริสตีนา - ติรานา: Logos-A ISBN 9789989582684.
  • Lambertz, Maximilian Lehrgang des Albanischen 3 vols., vol. 1: Albanisch-deutsches Wörterbuch ; ฉบับ. 2: Albanische Chrestomathie ; ฉบับ. 3: Grammatik เดอร์ albanischen Sprache เบอร์ลิน: Deutscher Verlag der Wissenschaften 1954; เบอร์ลิน 2498; Halle an der Saale 1959
  • มัลลอรี JP ; อดัมส์, DQ (1997). "ภาษาแอลเบเนีย". สารานุกรมวัฒนธรรมอินโด - ยูโรเปียน . ลอนดอน: Fitzroy Dearborn หน้า 8–11.
  • Matzinger, Joachim "Die Albaner ALS Nachkommen เดอร์ Illyrier AUS เดอร์เดอร์ Sicht historischen Sprachwissenschaft" ในAlbanische เกสชิช: ยืนคาดไม่ถึง Perspektiven เดอร์ Forschung แก้ไขโดย Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz มิวนิก: อาร์โอลเดนเบิร์กเวอร์ลาก, 2009, หน้า 13–35
  • Matzinger, Joachim "Der lateinisch-albanische Sprachkontakt และอวน Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen คาดไม่ถึงเดอร์ Albaner" ในSüdosteuropäischeโรมาเนีย: Siedlungs- / Migrationsgeschichte und Sprachtypologie แก้ไขโดย Wolfgang Dahmen et al ทูบิงเงน: Narr Verlag, 2012, pp. 75–103
  • เมเยอร์แอนตัน Die Sprache der alten Illyrier 2 โวลต์ เวียนนา: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959
  • แมนน์จวร์ตอีแอลเบเนียประวัติศาสตร์ไวยากรณ์ ฮัมบูร์ก: Helmut Buske, 1977
  • เมเยอร์, กุสตาฟ " Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina " ในSitzungsberichte der นักปรัชญา - นักประวัติศาสตร์ Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften 104 (1883): 257–362
  • Miklosich ฟรานซ์ Albanische Forschungen 2 vols., vol. 1: Die slavischen Elemente im Albanischen ; ฉบับ. 2: romanischen Die Elemente im Albanischen เวียนนา: Sohn ของ Karl Gerold, 1870
  • Mihăescu, Haralambie (2509). "Les éléments latins de la langue albanaise". ชุด des études sud-EST européennes 4 : 5–33, 323–53
  • Mihăescu, Haralambie (1978). La สรีระ latine dans le Sud-EST de l'Europe บูคาเรสต์และปารีส: Editura Academiei และ Les Belles Lettres
  • Newmark, Leonard, Philip Hubbard และ Peter Prifti มาตรฐานแอลเบเนีย: อ้างอิงไวยากรณ์สำหรับนักศึกษา สแตนฟอร์ด: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด 2525
  • Ölberg, เฮอร์มันน์ "einige Uberlegungen ซู Autochtonie เดอร์ Albaner auf der Balkanhalbinsel" ในAkten เดอร์ Internationalen albanologischen Kolloquiums ส์บรุค 1972 zum Gedächtnis Norbert Jokl แก้ไขโดย Hermann M. Ölberg อินส์บรุค: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977
  • Ölberg, เฮอร์มันน์ "Kontributi i gjuhësisëpërçështjen e atdheut ballkanik tëshqiptarëve", Studime Filologjike 3 (1982).
  • Pedersen, Holger "Bidrag til den albanesiske Sproghistorie" ในFestskrift til Vilhelm Tomsen โคเปนเฮเกน: Gyldendal, 1894, pp. 246–57
  • Pedersen, Holger "Albanesisch", Kritischer Jahrbericht 9, vol. 1 (พ.ศ. 2448): 206–17. แอร์ลังเงิน (1909)
  • Pellegrini, Giovan Battista "I rapporti linguistici interadriatici e l'elemento latino dell'albanese", Abruzzo 19 (1980): 31–71
  • Pellegrini, Giovan Battista "Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes" [ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับองค์ประกอบละตินของภาษาแอลเบเนีย], Studime Filologjike 3 (1982); (ในภาษาอิตาลี) "Alcune osservazioni sull'elemento latino dell'albanese", Studia Albanica 1983: 63–83
  • Pellegrini, Giovan Battista Avviamento alla linguistica albanese . Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997
  • ปิซานี, วิตตอเร่. "L'albanais et les autres Langues อินโดeuropéennes" ในMélangesเฮนรี่เกรกอร์ครั้งที่สอง บรัสเซลส์ 2493 หน้า 519–38; พิมพ์ในSaggi di linguistica Storica: Scritti scelti โตริโน: Rosenberg & Sellier, 1959, pp. 96–114
  • ปิซานี, วิตตอเร่. "Les origines de la langue albanaise, questions de Principe et de méthode", Studia Albanica 1 (1964): 61–8
  • ปิซานี, วิตตอเร่. "ซัลล่าเจเนซิ dell'albanese" ในAkten เดอร์ Internationalen albanologischen Kolloquiums ส์บรุค 1972 zum Gedächtnis Norbert Jokl แก้ไขโดย Hermann M. Ölberg อินส์บรุค: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, pp. 345–66
  • ออเรลลาดิเมียร์ แอลเบเนียนิรุกติศาสตร์พจนานุกรม ไลเดน: Brill, 1998
  • โอเรลวลาดิเมียร์ (2000) ไวยากรณ์ทางประวัติศาสตร์ที่กระชับของภาษาแอลเบเนีย: การสร้างภาษาโปรโต - แอลเบเนียใหม่ ไลเดน: Brill. ISBN 9004116478.
  • ริซ่า, เซลแมน. Studime albanistike . พริสตีนา 2522
  • รูซาคอฟอเล็กซานเดอร์ (2017). "แอลเบเนีย". ใน Mate Kapović (ed.) ภาษาอินโด - ยูโรเปียน (2nd ed.) เส้นทาง ISBN 978-1-315-67855-9.
  • Schumacher, Stefan และ Joachim Matzinger Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie วีสบาเดิน: Otto Harrassowitz, 2013
  • สเวน, กันนาร์. Slavische Lehnwörter im Albanischen Århus: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย Aarhus, 1992
  • Tagliavini, Carlo La stratificazione เดลเนส lessico: Elementi indoeuropei โบโลญญา: Casa editrice ศ. Riccardo Pàtron, 1965
  • นิ้วหัวแม่มืออัลเบิร์ต "Altgriechische Elemente des Albanesischen", Indogermanische Forschungen 26 (1909): 1–20.
  • ฟอนฮาห์นโยฮันน์เฟรดริก Albanesische Studien 3 โวลต์ เยนา: F.Mauko, 1854
  • วัตคินส์เวิร์ท "โปรโตยุโรป: เปรียบเทียบและการบูรณะ" ในอินโดยุโรปภาษา แก้ไขโดย Anna Giacalone Ramat และ Paolo Ramat London-NY: Routledge, 1998, pp. 25–73
  • Ylli, Xhelal Das slawische Lehngut im Albanischen 2 vols., vol. 1: Lehnwörter ; ฉบับ. 2: Ortsnamen . มิวนิก: Verlag Otto Sagner, 1997/2000
  • Ylli, Xhelal และ Andrej N. Sobolev Albanskii gegskii Govor sela Muhurr มิวนิก: Biblion Verlag, 2003 ISBN  3-932331-36-2

  • Albanian Onlineโดย Brian Joseph, Angelo Costanzo และ Jonathan Slocum บทเรียนออนไลน์ฟรีที่